Ślad węglowy łańcucha chłodniczego – jak go policzyć i raportować
Łańcuch chłodniczy wymaga stałej kontroli temperatury na każdym etapie dostawy, co wiąże się ze zużyciem energii i emisją gazów cieplarnianych. Obliczenie śladu węglowego pozwala firmom określić wpływ procesów logistycznych na środowisko, wskazać obszary wymagające optymalizacji oraz przygotować dane do raportowania ESG.
Czym jest ślad węglowy łańcucha chłodniczego?
Ślad węglowy to suma emisji gazów cieplarnianych generowanych przez określony proces, produkt lub usługę. Wynik przedstawia się najczęściej jako ekwiwalent dwutlenku węgla (CO₂e), który obejmuje nie tylko emisję dwutlenku węgla, ale również innych gazów wpływających na zmianę klimatu.
W przypadku łańcucha chłodniczego analiza obejmuje wszystkie etapy związane z utrzymaniem produktów w wymaganej temperaturze. Pod uwagę bierze się między innymi transport chłodniczy, pracę agregatów, energię wykorzystywaną w magazynach, procesy przeładunkowe oraz wykorzystanie czynników chłodniczych.
Jakie elementy generują emisje w chłodniczym łańcuchu dostaw?
Największy udział w emisjach transportowych zazwyczaj ma zużycie paliwa przez pojazdy ciężarowe. Na jego poziom wpływają między innymi długość tras, masa przewożonego ładunku, sposób planowania przewozów oraz wykorzystanie przestrzeni ładunkowej.
W transporcie chłodniczym dodatkowym źródłem emisji są agregaty chłodnicze, które odpowiadają za utrzymanie wymaganej temperatury podczas przewozu. Znaczenie ma zarówno rodzaj urządzenia, jak i czas jego pracy oraz wykorzystywane źródło energii.
Istotnym obszarem pozostają również magazyny chłodnicze. Instalacje odpowiedzialne za chłodzenie i mrożenie produktów pracują często przez całą dobę, dlatego zużycie energii elektrycznej może stanowić znaczącą część całkowitego śladu węglowego obiektu.
Nie można pomijać także czynników chłodniczych. Ich ewentualne wycieki mogą wpływać na poziom emisji ze względu na różny potencjał tworzenia efektu cieplarnianego poszczególnych substancji.
Jak obliczyć ślad węglowy łańcucha chłodniczego?
Proces kalkulacji rozpoczyna się od określenia zakresu analizy oraz zebrania danych dotyczących źródeł emisji. Do obliczeń wykorzystuje się informacje dotyczące zużycia paliwa, liczby przejechanych kilometrów, rodzaju transportu, masy ładunku, zużycia energii w magazynach oraz pracy urządzeń chłodniczych. W przypadku całego łańcucha dostaw szczególne znaczenie ma dostęp do danych od wszystkich uczestników procesu.
Jak podkreśla Piotr Lachowicz, Group Sustainability Expert w Grupie Raben: „Aby ten proces przebiegał prawidłowo, konieczny jest dialog i zaangażowanie wszystkich stron. Duże firmy nie powinny ograniczyć się do stawiania oczekiwań mniejszym partnerom. Ich rolą jest bowiem realnie wspierać zarówno w procesie raportowania, jak również we wprowadzaniu zmian, które pozwolą dostosować się do otoczenia”.
Po zebraniu danych stosuje się współczynniki emisji, które pozwalają obliczyć zużycie paliw i energii na ilość wygenerowanych gazów cieplarnianych wyrażonych jako CO₂e. Wynik może dotyczyć całej działalności, konkretnej trasy, przesyłki lub jednostki przewozowej.
Jakie standardy stosuje się do obliczania emisji?
W raportowaniu śladu węglowego przedsiębiorstwa korzystają z uznanych metodologii, które zapewniają porównywalność wyników. Jednym z najczęściej stosowanych standardów jest GHG Protocol, dzielący emisje na trzy zakresy.
Zakres 1 obejmuje emisje bezpośrednie, między innymi ze spalania paliwa przez własną flotę oraz ewentualnych wycieków czynników chłodniczych. Zakres 2 dotyczy emisji związanych z zakupioną energią wykorzystywaną na przykład w magazynach chłodniczych. Natomiast Zakres 3 obejmuje pozostałe emisje powstające w całym łańcuchu wartości, w tym transport realizowany przez podwykonawców i działalność dostawców.
W logistyce wykorzystuje się również GLEC Framework opracowany przez Smart Freight Centre, który wspiera obliczanie emisji dla różnych rodzajów transportu oraz przygotowanie raportów zgodnych z wymaganiami klientów.
Jak raportować ślad węglowy w logistyce chłodniczej?
Samo wyliczenie emisji nie wystarcza. Dane powinny zostać przedstawione w sposób przejrzysty, z uwzględnieniem przyjętej metodologii, źródeł informacji oraz zastosowanych współczynników emisji.
Raportowanie śladu węglowego powinno opierać się na regularnym zbieraniu danych, a nie jednorazowej analizie wykonywanej na potrzeby konkretnego raportu. Stały monitoring pozwala obserwować zmiany w czasie, porównywać wyniki oraz oceniać skuteczność wdrażanych działań.
Współczesne systemy zarządzania transportem i telematyka pojazdów umożliwiają coraz dokładniejsze przypisywanie emisji do konkretnych tras, przesyłek lub klientów. Dzięki temu przedsiębiorstwa mogą przygotowywać bardziej szczegółowe raporty i wskazywać obszary wymagające poprawy.
Jak ograniczyć ślad węglowy chłodniczego łańcucha dostaw?
Pomiar emisji jest punktem wyjścia do podejmowania działań redukcyjnych. Dopiero dokładna analiza danych pozwala określić, które procesy generują największe obciążenie środowiskowe.
W transporcie działania ograniczające emisje mogą obejmować optymalizację tras, zwiększenie wykorzystania przestrzeni ładunkowej, modernizację floty oraz stosowanie bardziej efektywnych agregatów chłodniczych. Istotne znaczenie ma również eliminowanie pustych przebiegów i precyzyjne planowanie dostaw.
W magazynach chłodniczych potencjał redukcji wiąże się między innymi z poprawą efektywności energetycznej instalacji, modernizacją urządzeń oraz wykorzystaniem energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych.
Doskonale obrazują to praktyki stosowane przez Fresh Logistics Polska, gdzie wdrażanie nowoczesnych systemów IT do zarządzania transportem oraz inwestycje w ekologiczną flotę pozwalają na realne zmniejszenie zużycia paliwa i redukcję emisji CO₂e na każdym kilometrze trasy.
Dlaczego warto monitorować emisje w łańcuchu chłodniczym?
Ślad węglowy staje się coraz ważniejszym elementem zarządzania logistyką. Firmy nie tylko przygotowują dzięki niemu dane wymagane przez klientów i regulacje dotyczące raportowania zrównoważonego rozwoju, lecz także zyskują wiedzę potrzebną do optymalizacji własnych procesów.
Rzetelne obliczenie emisji pozwala połączyć cele środowiskowe z efektywnością operacyjną. W przypadku łańcucha chłodniczego oznacza to możliwość ograniczenia zużycia energii, lepszego wykorzystania zasobów oraz budowania bardziej transparentnego i odpowiedzialnego modelu dostaw.
Dodaj komentarz