Za nami VIII Krajowy Kongres Forów Skarbników
W wydarzeniu odbywającym się w dniach 12−13 marca br. wzięło udział blisko 850 skarbników JST z całej Polski, oficjalnych gości, ekspertów i partnerów. Organizację Kongresu wzięły na siebie Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej im. Jerzego Regulskiego oraz Krajowa Rada Forów Skarbników JST.
Kongres Skarbników to najważniejsza debata na temat finansów JST. Tegoroczne spotkanie odbyło się pod hasłem: „Finanse samorządowe: Odpowiedzialność, Współpraca, Innowacje, Przyszłość”. Tematyka obejmowała szereg zagadnień dotyczących roli i pozycji skarbnika w samorządzie, zmian w prawie finansowym oraz ich praktycznego zastosowania. Pod dyskusję poddano też problemy strukturalne związane z budżetami jednostek samorządowych, a także nowoczesne modele zarządzania finansami publicznymi i AI.
O znaczeniu samorządu dla rozwoju kraju w niestabilnym świecie, strategicznym znaczeniu cyberbezpieczeństwo oraz roli skarbników w cyfrowej transformacji samorządów mówił minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski, który połączył się online z uczestnikami Kongresu. Tomasz Szymański, sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji, podkreślił, że praktyczna wiedza skarbników jest nieoceniona w codziennym funkcjonowaniu samorządów. − Patrząc na uczestniczki i uczestników Kongresu, bez wątpienia można stwierdzić, że polska samorządność jest skarbniczką – zauważył. Z kolei senator Krzysztof Kwiatkowski zwrócił uwagę na fakt, że rzeczywistość na naszych staje się nieprzewidywalna. Zaznaczył, że w każdym momencie, gdy legislacja będzie dotyczyła finansów samorządowych, będzie się zwracał z konsultacjami do Krajowej Rady Forów Skarbników, działającej przy FRDL.
− Jesteśmy dumni, że inicjatywa skierowana do skarbników JST z całej Polski rozrosła się do takich rozmiarów. To wskazuje, że sprawy finansów są najważniejsze dla całego samorządu terytorialnego − mówił podczas otwarcia dr Cezary Trutkowski, prezes zarządu Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej im. Jerzego Regulskiego.
Stan finansów JST pod lupą
Kongres otworzyła „Debata: Stan finansów JST – od algorytmów do realiów – co działa, a co wymaga zmiany?”. Prof. dr hab. Marzanna Poniatowicz wraz z ekspertami, wśród których znaleźli się wiceminister Hanna Majszczyk oraz prof. Witold Orłowski, rozmawiali o tym, co zmieniła nowa ustawa o dochodach JST i jak te zmiany przekładają się na samorządową praktykę.
Kolejny obszar warty analizy to KSeF, który daje realne szanse na usprawnienie pracy w JST. Jednocześnie reforma dochodów w obszarze subwencji i nowa klasyfikacja budzą obawy. Od kwietnia KSeF startuje w mniejszych samorządach. Skarbnicy muszą zadbać, aby każda faktura zakupowa trafiała do systemu. Błąd oznacza ryzyko naruszenia dyscypliny finansów publicznych. Samorządy z niepokojem oczekiwały terminu zerowego. Etap przygotowawczy oraz szkolenia, organizowane przez Ministerstwo Finansów i m.in. FRDL, pozwoliły bardzo dobrze przygotować się do uruchomienia systemu e-faktur.
Podczas debaty poruszono też inne problemy, choćby związany z tym, że środki z budżetu państwa nie pokrywają realnych kosztów oświaty, która jest zadaniem państwa. Pomimo starannej weryfikacji kosztów planowanych na oświatę w arkuszach organizacyjnych szkół trudno je precyzyjnie oszacować. Jednym z ważniejszych problemów jest brak ekonomicznego planowania i zarządzania finansami w szkołach. Skarbnicy przyznają, że plany finansowe zgłaszane przez dyrektorów szkół są na etapie projektu arkusza organizacyjnego drastycznie obcinane, nawet o połowę, aby wymusić dyscyplinę finansową.
Budżetowa sztafeta
W trakcie dyskusji „Budżetowa sztafeta” omówiono problemy związane z wprowadzeniem nowej klasyfikacji. Podkreślono m.in. koszty oraz konieczność dostosowania systemów FK, polityki rachunkowości i wielu innych przepisów wewnętrznych. Wskazywano również na możliwość wystąpienia błędów związanych z okresem przejściowym i brak porównywalności danych, również w WPF − odmienne definicje wydatków bieżących i majątkowych. Konieczne będzie także wytłumaczenie zmian radnym i mieszkańcom w kontekście przejrzystości finansów publicznych.
Mówiono także o tym, czego zabrakło w zmianach ustawy o finansach publicznych. Propozycje, które mogą jeszcze wpłynąć na ostateczny kształt zmian, przekazano Zespołowi ds. Finansów Publicznych przy KWRiST, który obraduje w dniu 20 marca br.
Zdolność kredytowa JST: od formalnego limitu do realnego bezpieczeństwa
Po debacie, którą moderował Dariusz Giza, ekspert z zakresu finansów publicznych, nasuwają się trzy kluczowe wnioski. Po pierwsze zdolność kredytowa JST to dziś przede wszystkim sterowność finansów, a nie wynik wskaźnika. O bezpieczeństwie decydują trwałość wyniku bieżącego, płynność, profil spłat oraz odporność na ryzyka, w tym ryzyko stóp procentowych i koszty stałe. Po drugie WPF musi pokazywać mechanizm, a nie tylko wartości. Banki coraz częściej weryfikują prognozy przez pryzmat wykonań, jakości założeń i buforów bezpieczeństwa. Wiarygodność buduje się na dochodach powtarzalnych i realistycznych założeniach kosztowych. Wreszcie ocena zdolności jest szersza niż dług w WPF. Obejmuje także sytuację spółek komunalnych i zobowiązania pośrednie, które wymagają stałego monitoringu. Negocjacje z bankami nie są sygnałem słabości JST. Stanowią element zarządzania długiem, pod warunkiem przygotowania danych, scenariuszy i spójnego opisu mechanizmu budżetu.
Roli skarbnika JST
Rozmowy podczas kongresu dotyczyły również roli, pozycji i odpowiedzialności skarbników. Prelegenci niejednokrotnie podkreślali, że skarbnik – zwłaszcza w miastach i powiatach − pełni dziś rolę bardziej dyrektora finansowego JST. Uczestniczy we wszystkich strategicznych decyzjach rozwojowych, ocenia ryzyka kontraktowe, modeluje finansowanie inwestycji i zabezpiecza płynność finansową. W ostatniej dekadzie rola skarbnika gminy zmieniła się i osiągnęła poziom dyrektora finansowego, nie mając przy tym realnej ochrony przed arbitralnym odwołaniem.
− Skarbnik w JST to lider, który bierze na siebie ogromną odpowiedzialność i podejmuje ryzykowne decyzje, często w niedoprecyzowanym otoczeniu prawnym. A to może rodzić określone skutki – zaznaczyła Małgorzata Kern, skarbnik Gliwic i przewodnicząca Krajowej Rady Forów Skarbników JST. Ekspertka zabrała głos w debacie podsumowującej Kongres pt. „Status skarbnika JST. Gdzie zaczyna się, a gdzie kończy odpowiedzialność Skarbnika?”
Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej już dziś zaprasza do udziału w IX Krajowym Kongresie Forów Skarbników.
Źródło informacji i zdjęć: Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej
Dodaj komentarz