Nagroda Nobla z ekonomii za badania nad źródłami wzrostu gospodarczego
Zarządy korporacji i politycy na całym świecie marzą zapewne, by poznać źródła wzrostu gospodarczego. Tegoroczna Nagroda Nobla z ekonomii przyznana została naukowcom zajmującym się po części tym właśnie zagadnieniem. Jak pisze “Rzeczpospolita”, odkryli oni między innymi, że system kapitalistyczny targany jest przez sprzeczności.
William Nordhaus i Paul Romer zostali uhonorowani w tym roku za swoje badania w dziedzinie ekonomii. Inaczej niż w latach poprzednich, kiedy to nagrody otrzymywali uczeni zajmujący się bardzo wąską specjalizacją – pisze „Rzeczpospolita” – w tym roku laureaci prowadzili badania nad zagadnieniami fundamentalnymi dla całej dyscypoliny.
Nagroda Nobla z ekonomii trafiła w ręce badaczy za ich odkrycia ułatwiające zrozumienie, co wpływa na tempo rozwoju gospodarki, jak utrzymać szybkie tempo wzrostu w długim okresie oraz co robić, by wzrost gospodarczy był zrównoważony i nie odbywał się kosztem środowiska naturalnego?
Już od dłuższego czasu William Nordhaus i Paul Romer – pisze „Rzeczpospolita” – wymieniani byli jako potencjalni kandydaci do nagrody. Jednak zaskoczeniem jest decyzja Komitetu Noblowskiego, by Nagroda Nobla z ekonomii trafiła do obu jednocześnie.
Nie chodzi o przyznanie wyróżnienia wspólnie dwóm laureatom. Spośród 50 przyznanych nagród około połowy otrzymały jednocześnie dwie lub więcej osób. Niespodzianką jest natomiast uhonorowanie badaczy, których badania nie były prowadzone wspólnie.
Wspólna Nagroda Nobla z ekonomii dla uczonych, którzy nigdy ze sobą nie współpracowali
William Nordhaus ma 77 lat i wykłada na Uniwersytecie Yale a 62 letni Paul Romer pracuje na Uniwersytecie Nowojorskim. Obaj nigdy ze sobą nie współpracowali. Komitet Noblowski stwierdził jednak, że ich odkrycia coś łączy. Dotyczą one bowiem spraw fundamentalnych dla ekonomii.
Od lat 70 William Nordhaus zajmuje się zagadnieniami związanymi ze zmianami klimatu. Wykorzystując odkrycia z dziedziny fizyki, chemii oraz ekonomii, stworzył on wraz z gronem współpracowników model obrazujący wpływ gospodarki na środowisko. Model ten znany jest jako RICE lub DICE. Nordhaus twierdzi, że najlepszą metodę walki ze zmianami klimatu stanowiłby globalny podatek od emisji gazów cieplarnianych.
Jak zauważa „Rzeczpospolita”: Komitet Noblowski nie mógł wybrać lepszego momentu na wyróżnienie Nordhausa. W poniedziałek ukazał się raport Międzyrządowego Panelu ds. Zmiany Klimatu (IPCC), organizacji działającej pod auspicjami ONZ, który sugeruje, że już za 12 lat temperatura na Ziemi wzrośnie o 1,5 stopnia Celsjusza względem epoki przedprzemysłowej.
Narzędzia, którymi dokonano wyliczeń opierają się na pracach tegorocznego noblisty. Jest on również często cytowany w raporcie.
Właściwie niewiele łączy obu tegorocznych noblistów. O decyzji zadecydował jednak artykuł Nordhausa z 2004 roku. Udowadnia w nim, że innowatorom przypada w udziale jedynie 2,5 procent dobrobytu powstającego dzięki ich wynalazkom. Komitet Noblowski uznał, że te rozważania są wystarczające by Nordhaus i Romer otrzymali nagrodę wspólnie.
Badania Romera – polityka gospodarcza a nie rynek sprzyja innowacjom
Drugi z laureatów, któremu przypadła tegoroczna Nagroda Nobla z ekonomii, Paul Romer zajmuje się tzw. teorią wzrostu endogenicznego. Według niej motorem rozwoju jest postęp technologiczny.
Wkładem do ekonomii Romera było zwrócenie uwagi na słabe wynagradzanie przez rynek twórców innowacji oraz brak mechanizmów rynkowych zapewniających optymalną podaż produktów i usług. O stworzeniu warunków dla rozwoju nie decyduje więc sam rynek a raczej polityka gospodarcza.
Jak napisał na Twitterze cytowany przez “Rzeczpospolitą” Justin Wolfers, ekonomista z Uniwersytetu w Michigan: Jednoczesne wyróżnienie Nordhausa i Romera ma sens. Obaj zwrócili uwagę na pewne sprzeczności, które tkwią w samym sercu kapitalizmu. Chodzi o zawodność rynków. Zostawione same sobie rynki wygenerują za dużo zanieczyszczenia, a za mało nowatorskich pomysłów.
Paul Romer uchodzi w środowisku naukowym za niepokorną postać. Szokiem był jego artykuł „Kłopot z makroekonomią”. Napisał w nim, że zawiłe równania matematyczne w ekonomii ułatwiają ukrycie słabego związku teorii ekonomicznej z rzeczywistością.
Według Romera Bank Światowy manipuluje danymi
Tegoroczny laureat wzbudził również wiele kontrowersji, będąc głównym ekonomistą Banku Światowego – pisze „Rzeczpospolita”. Wymagał on od współpracowników, by pisali raporty łatwym do zrozumienia językiem. Twierdził też, że raporty Banku Światowego oceniające kraje pod kątem łatwości prowadzenia działalności gospodarczej mogą być efektem manipulacji dokonywanej w celach politycznych.
Jako przykład podawał Chile. W przypadku tego kraju jego pozycja zmieniła się w rankingu, nie dlatego, że zmieniła się tam sytuacja gospodarcza, ale z powodu zmiany metodologii oceny. W wyniku wywołanych przez siebie kontrowersji Romer zrezygnował ze stanowiska głównego ekonomisty BŚ.
Chociaż Nagroda Nobla z ekonomii nosi imię sławnego przemysłowca i wynalazcy dynamitu Alfreda Nobla, nie została przez niego ufundowana osobiście. Kilkanaście lat po jego śmierci powołał ją bank centralny Szwecji. Chodziło o docenienie ekonomii jako nauki.
Nagroda Banku Szwecji im. Alfreda Nobla została przyznana po raz pierwszy w 1969 roku. Tegoroczna edycja jest więc pięćdziesiątą, jubileuszową. Ponieważ często wręczano nagrodę dwóm, lub kilku naukowcom, w sumie od 1969 roku otrzymało ją 81 ekonomistów.
Zdecydowana większość laureatów prowadziła swoje badania w Stanach Zjednoczonych. Otrzymanie tego zaszczytu wymaga jednak wielu lat pracy naukowej. Jak pisze „Rzeczpospolita”, średnia wieku naukowców, którzy otrzymali nagrodę, wynosi 67 lat. Zazwyczaj więc przed przyznaniem wśród potencjalnych kandydatów wymienia się osoby w podeszłym wieku.
W ubiegłym roku nagrodę otrzymał Richard Thaler, jeden z twórców ekonomii behawioralnej. Kierunek ten opiera się zarówno na teoriach ekonomicznych, jak i odkryciach z dziedziny socjologii oraz psychologii.
Autor: Waldemar Kubielski
Źródło – Rzeczpospolita
Dodaj komentarz