Menu
  • Menu

    Jak przetrwać kryzys pandemii? Trafna diagnoza warunkiem skutecznej terapii

    Nasza klasa polityczna, która zamiast koncentrować się na walce z kryzysem i projektowaniu sposobów jego przezwyciężenia, kłóci się i największą aktywność wykazuje w walce o wpływy polityczne i władzę, nie stanęła na wysokości zadania – mówi dr hab. Paweł Soroka, prof. i pracownik naukowy Uniwersytetu Jana Kochanowskiego, dziekan Warszawskiej Szkoły Zarządzania – Szkoły Wyższej, koordynator Polskiego Lobby Przemysłowego.

    Paweł Soroka

    dr hab. Paweł Soroka, prof. i pracownik naukowy Uniwersytetu Jana Kochanowskiego, dziekan Warszawskiej Szkoły Zarządzania – Szkoły Wyższej, koordynator Polskiego Lobby Przemysłowego.

    Światowy kryzys będący następstwem pandemii jest pewnikiem. Czy zainicjowany przez pana raport pomoże złagodzić jego skutki i znaleźć rozwiązania dla gospodarki?

    Paweł Soroka – Wprowadzone w walce z pandemią koronawirusa obostrzenia w stosunku do większości podmiotów gospodarczych uruchomiły negatywne dla nich procesy. W pierwszej kolejności dotknęły one firmy usługowe i duże firmy handlowe, a także instytucje kultury, które na dłuższy czas musiały zawiesić swoją działalność, podczas gdy ich pracownicy zostali skierowani na urlopy lub zwolnieni. Gospodarka to system naczyń połączonych, stąd działania te dotknęły także firmy produkcyjne i transportowe zaopatrujące te podmioty. Nagle znacznie spadł popyt na wiele usług i artykułów, co pogłębiło zmniejszenie siły nabywczej pracowników niepracujących lub upadających podmiotów gospodarczych. Te zjawiska wywołują recesję nie tylko w Polsce, a jej głębokość i czas trwania trudno w tej chwili ocenić. Do tego dochodzi rozwinięta w warunkach globalizacji i w Europie – wskutek dokonującej się integracji gospodarczej – współzależność między gospodarkami różnych państw za przyczyną łańcuchów kooperacyjnych i międzynarodowych relacji handlowych oraz bardzo zliberalizowanych przepływów finansowych. To wszystko powoduje, że kryzys gospodarczy rozprzestrzenia się i dotknie wiele państw, a jego skutki gospodarcze, społeczne i kulturowe, a w dłuższej perspektywie również polityczne i geopolityczne, będą poważne.

    Wirus jest katalizatorem zmian, ale już wcześniej przewidywaliśmy w naszym środowisku, które w 2011 r. opracowało „Raport o globalnym kryzysie finansowo-gospodarczym”, który wystąpił w latach 2007–2009 [1], że nadciąga kolejny kryzys globalnej gospodarki, być może większy od niego, a nawet od wielkiej depresji w latach 1929–1933. Wystarczy stwierdzić, że ilość pieniądza, w znacznym stopniu wirtualnego, który krąży po świecie, jest wielokrotnie większa, niż potrzeba go do obsługi realnej gospodarki, przy czym dokonywane transakcje finansowe mają w znacznym stopniu charakter spekulacyjny. I są oparte na inżynierii finansowej, a nie zyskach z produkcji. To jest chore.

    Pracując nad raportem firmowanym przez Konwersatorium „O lepszą Polskę”, powołane przez Polskie Lobby Przemysłowe, dotyczącym obecnego, rozwijającego się kryzysu pragniemy przede wszystkim dokonać trafnej diagnozy przyczyn i natury tego kryzysu, ukazać, czym różni się on od poprzednich wielkich kryzysów. Od właściwej diagnozy zależy bowiem skuteczna terapia, czyli działania mające na celu przezwyciężenie kryzysu i jego skutków. Do współpracy przy opracowaniu raportu zaprosiliśmy politologów, ekonomistów, filozofów i socjologów oraz geopolityków z różnych ośrodków naukowych i doświadczonych praktyków życia gospodarczego, w tym przedsiębiorców, osoby niezwiązane z partiami politycznymi, które cechuje niezależność myślenia. Raport Konwersatorium „O lepszą Polskę” obejmie cztery obszary: gospodarkę, skutki społeczne, aspekty polityczne i zmiany geopolityczne.

    Zakładamy, że taka pogłębiona diagnoza zostanie przez nich opracowana. Druga część naszego raportu, która ma powstać w ciągu kilku miesięcy, będzie zawierać możliwe scenariusze rozwoju kryzysu i rekomendacje określające sposoby oraz narzędzia jego przezwyciężenia. Jeśli okażą się one adekwatne do wyzwań i zagrożeń wynikających z trafnie rozpoznanej natury obecnego kryzysu, to mogą przyczynić się do jego przezwyciężenia oraz minimalizacji lub likwidacji jego skutków. Zależeć to będzie od tego, na ile wezmą je pod uwagę politycy odpowiedzialni za gospodarkę i inne obszary objęte naszą analizą, a także od tego czy nasz raport pobudzi do działania samorządy różnych szczebli oraz instytucje i różne podmioty społeczeństwa obywatelskiego, które stopniowo uaktywniają się w walce ze skutkami kryzysu. Wierzymy, że tak się stanie, ponieważ w naszych pracach mamy na uwadze interesy całej naszej wspólnoty narodowej, a nie tylko wybranych elit czy wpływowych grup interesów.

    Jaka jest idea raportu Polskiego Lobby Przemysłowego?

    Paweł Soroka – Kierujemy się ideą, że ten głęboki i rozległy kryzys rodzi nie tylko wielkie zagrożenia dla społeczeństwa i tworzących je jednostek, dla ich bytu, podmiotowości i wolności, lecz także stanowi szansę na głębokie zmiany, także o charakterze cywilizacyjnym, które w niektórych sferach życia społecznego i gospodarczego już dojrzewały, ale były dostrzegane tylko przez niektóre nieformalne grupy i think tanki, które analizowały wyłaniające się powoli nowe tendencje i trendy. Jako Polskie Lobby Przemysłowe mamy z nimi od dłuższego czasu kontakt. Ich przedstawiciele włączyli się do prac nad naszym raportem. Chcemy, aby opracowywany przez nas raport unaocznił potrzebę tych zmian i ukazał wynikające z nich szanse na lepszą, podmiotową egzystencję, na przywrócenie równowagi między światem materialnym i duchowym, jak również odbudowę życia wspólnotowego oraz budowę nowych instytucji. To będzie wymagało wyłonienia nowego typu przywódców, którzy będą umieli jednoczyć narody i zbiorowości, zamiast je dzielić, którzy będą budzić zaufanie i będą posiadać zdolności oraz umiejętności interdyscyplinarnego myślenia i działania.

    Jak pana zdaniem będzie się miał raport opracowany w odniesieniu do kryzysu wywołanego pandemią do raportu, który powstał w 2011 r. po kryzysie gospodarczym? Czy spodziewa się pan, że skutki obecnego kryzysu będą znacznie poważniejsze i utrzymają się dłużej?

    Paweł Soroka – Każdy kryzys jest inny, ponieważ inne są przyczyny, które go wywołały, i uwarunkowania, w jakich przebiega. Kryzys wywołany pandemią wyzwolił procesy zmian, które będą na siebie oddziaływać i będą się wzajemnie wzmacniać. W odróżnieniu od kryzysu z lat 2007–2009, który przebiegał głównie w sferze finansów i gospodarki, obecny kryzys, jak wiele na to wskazuje, będzie bardziej rozległy – obejmie wiele obszarów i spowoduje zmiany jakościowe. Nie znaczy to, że będą to zmiany gwałtowne i natychmiastowe, raczej ujawnią się one w dłuższym horyzoncie czasowym. I z tego powodu raczej będą trwałe. Dlatego w pracach nad naszym raportem przyjęliśmy perspektywę długofalową, strategiczną.

    Co wpłynie na wiarygodność raportu i zgromadzonych w nim danych? Czy jego autorzy przewidują współpracę z rządem?

    Paweł Soroka – Szansą na wiarygodność naszego raportu i zawartych w nim danych jest współpraca ludzi nauki, reprezentujących różne pokolenia i poglądy, z reprezentantami świata przedsiębiorców. Będzie on połączeniem elementów teorii z praktyką. Będziemy otwarci na współpracę z rządem, ale pod warunkiem że będzie to współpraca partnerska, oparta na kryteriach merytorycznych.

    Kto najbardziej skorzysta z tej diagnozy?

    Paweł Soroka – Skorzystać powinni ci, którzy będą chcieli wprowadzać niezbędne i pożądane zmiany, nie będą zrażać się przeszkodami na drodze ku temu – raczej romantycy o prospołecznym nastawieniu, ale jednocześnie mający poczucie realizmu i rozumiejący skomplikowane mechanizmy współczesnego świata.

    W jakich obszarach życia publicznego w Polsce kryzys będzie, zgodnie z przewidywaniami, najsilniej odczuwalny?

    Paweł Soroka – Obok rosnącego bezrobocia, zwłaszcza wśród młodych ludzi, już teraz skutki kryzysu mocno dotknęły różne dziedziny kultury i jej upowszechnienia, a przez to osłabiły kondycję duchową Polaków. Kryzys mocno uderzył także w znaczną część polskiej klasy średniej, tak ważnej dla funkcjonowania demokracji. Nasza klasa polityczna, która zamiast koncentrować się na walce z kryzysem i projektowaniu sposobów jego przezwyciężenia, kłóci się i największą aktywność wykazuje w walce o wpływy polityczne i władzę, nie stanęła na wysokości zadania.

    Jak dziś można się przygotować na to, co nieuniknione, ale nie do końca przewidywalne, aby w możliwie najmniejszym stopniu odczuć skutki pandemii jako społeczeństwo?

    Paweł Soroka – Za najważniejsze – obok zachowania zasad bezpieczeństwa medycznego przed zarażaniem koronawirusem – uważam kształtowanie racjonalnej wiedzy o narastającym globalnym kryzysie finansowo-gospodarczym, jego mechanizmach i możliwych następstwach, a przede wszystkim podejmowanie działań jednoczących polskie społeczeństwo w zmaganiach ukierunkowanych na przezwyciężenie kryzysu.

    Kiedy możemy się spodziewać konkretnych scenariuszy i rekomendacji działań ze strony środowiska nauki i praktyków związanych z szeroko rozumianą gospodarką?

    Paweł Soroka – Jeśli chodzi o nasze środowisko skupione w Konwersatorium „O lepszą Polskę”, to prace nad raportem zamierzamy zakończyć w sierpniu tego roku, a następnie podjąć wielostronne wysiłki mające na celu upowszechnienie w gremiach decyzyjnych i różnych środowiskach, także lokalnych, zawartych w nim ocen i praktycznych rekomendacji.


    [1]    Analizy przyczyn i natury globalnego kryzysu finansowo-gospodarczego zaistniałego w latach 2007–2009 zawarte są w dwóch raportach opracowanych i opublikowanych przez Konwersatorium „O lepszą Polskę”, powołane przez Polskie Lobby Przemysłowe – zob. Raport „Przyczyny i konsekwencje globalnego kryzysu finansowo-gospodarczego i jego przejawy w Polsce”, Warszawa 2011 – http://www.plp.info.pl/wp-content/uploads/2012/12/plp_raport_o_kryzysie.pdf. Druga część Raportu „Przyczyny i konsekwencje  globalnego kryzysu finansowo-gospodarczego i jego przejawy w Polsce”, Warszawa 2013 – http://www.plp.info.pl/wp-content/uploads/2013/03/Druga-część-Raportu-PLP-i-Konwersatorium-OLP.pdf.

    4 odpowiedzi na “Jak przetrwać kryzys pandemii? Trafna diagnoza warunkiem skutecznej terapii”

    1. Krzysztof pisze:

      Raporty raportami, a gospodarka i tak odczuje kryzys. Eksperci radzą, debatują, a przedsiębiorcy muszą sobie radzić sami. Nie ma mądrego, żeby im pomóc.

    2. Mateusz pisze:

      Nasza klasa polityczna, która zamiast koncentrować się na walce z kryzysem i projektowaniu sposobów jego przezwyciężenia, kłóci się i największą aktywność wykazuje w walce o wpływy polityczne i władzę, nie stanęła na wysokości zadania. I tu leży pies pogrzebany. Całe sedno problemu w jednym zdaniu profesora.

    3. adamek pisze:

      Jak coś zmieniać to teraz, jest kandydat, który zebrał 100 tys. podpisów w stanie pandemii, 80 tys. PKW uwzględniła – Romuald Starosielec

    4. uarchitekta pisze:

      Dopiero kryzys przyjdzie a jak to zrobi to zaskoczy wszysktich.

    Dodaj komentarz

    Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *