Akcje zamiast premii? Jak uniknąć pułapek podatkowych w programach motywacyjnych

Aktualności Bankowość i Finanse Firma Prawo Warto wiedzieć

Programy motywacyjne oparte na akcjach lub instrumentach finansowych coraz częściej obejmują nie tylko menedżerów najwyższego szczebla, lecz także kluczowych specjalistów. Wraz z rosnącą popularnością tych rozwiązań, przy jednoczesnych zapowiedziach reformy opodatkowania programów lojalnościowych w 2026 r. w Polsce, rośnie liczba pytań o ich prawidłowe rozliczenie podatkowe.

Nie dzieje się to w próżni legislacyjnej. Ministerstwo Finansów zapowiedziało gruntowną reformę opodatkowania programów motywacyjnych od 2026 r. Jej celem jest „uszczelnienie” systemu, ograniczenie uznawanej za niedozwoloną optymalizacji oraz zmiana zasad kwalifikowania przychodów z takich programów, szczególnie w odniesieniu do relacji B2B. W praktyce oznacza to istotne ryzyko dla firm, które wdrożyły programy motywacyjne bez precyzyjnej analizy podatkowej, a także konieczność weryfikacji już uzyskanych opinii i interpretacji.

Na tym tle szczególnie interesująco prezentuje się najnowsza indywidualna interpretacja Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 16 stycznia 2026 r. dotycząca udziału pracownika polskiej spółki w programie motywacyjnym luksemburskiej spółki dominującej (sygn. 0112-KDIL2-1.4011.948.2025.2.JK).

Schemat programu

Polski pracownik, zatrudniony w oparciu o umowę o pracę w krajowej spółce należącej do międzynarodowej grupy kapitałowej z siedzibą w Luksemburgu, przystąpił do programu motywacyjnego jako elementu systemu wynagradzania pracowników całej grupy. Program był powiązany z planowanym debiutem giełdowym i miał na celu powiązanie interesów pracowników z wartością spółki oraz zatrzymanie ich w grupie przez co najmniej rok od dnia dopuszczenia akcji do obrotu.

Jak wyglądał schemat programu motywacyjnego? Uczestnik otrzymywał „nagrodę IPO” – warunkowe, nieodpłatne prawo do objęcia w przyszłości akcji „A”. Nagroda nie była zbywalna, nie dawała praw korporacyjnych, nie miała rynku wtórnego ani możliwej do ustalenia wartości rynkowej. Realizacja nagrody była uzależniona od spełnienia szeregu warunków (m.in. ciągłość zatrudnienia przez rok po debiucie giełdowym akcji, brak naruszeń regulaminu programu). Dopiero po spełnieniu warunków luksemburska spółka dominująca miała wyemitować nowe akcje „A” po wartości rynkowej, a polska spółka – jako pracodawca – wpłacić środki na pokrycie wkładu w imieniu pracownika. Sam pracownik obejmował akcje de facto nieodpłatnie. Uczestnictwo w programie było całkowicie dobrowolne i nie wynikało z umowy o pracę ani regulaminów obowiązujących w polskiej spółce.

Rozliczanie programów motywacyjnych. Co z podatkiem?

Uczestniczący w programie motywacyjnym polski pracownik zwrócił się do Dyrektora KIS z dwoma kluczowymi pytaniami dotyczącymi rozliczania programów motywacyjnych w spółkach:

Czy przychód podatkowy powstanie dopiero w momencie odpłatnego zbycia akcji, a nie wcześniej (ani w chwili przyznania nagrody IPO, ani przy objęciu akcji)?
Czy przychód ze sprzedaży akcji będzie kwalifikowany jako przychód z kapitałów pieniężnych, opodatkowany stawką 19 proc. na zasadach art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a i art. 30b ustawy o PIT?

Ponieważ program utworzono na podstawie uchwały walnego zgromadzenia spółki akcyjnej, obejmowane akcje dotyczą spółki z siedzibą w państwie, z którym Polska zawarła umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania, a uczestnik obejmuje akcje w wyniku realizacji „innego prawa majątkowego”, to zdaniem pracownika spełniono przesłanki programu motywacyjnego z art. 24 ust. 11–11b i 12a ustawy o PIT. To powinno skutkować odroczeniem opodatkowania do momentu sprzedaży akcji oraz kwalifikacją do źródła „kapitały pieniężne”.

Potwierdzenie organu

Dyrektor KIS w pełni zgodził się ze stanowiskiem pracownika. Program spełnia wskazaną w ustawie o PIT definicję programu motywacyjnego, a przychód nie powstaje ani w momencie przyznania warunkowego prawa, ani przy objęciu akcji, ani przy sfinansowaniu ich wartości przez pracodawcę. Powstaje dopiero w chwili odpłatnego zbycia akcji. Tym samym stanowi przychód z kapitałów pieniężnych opodatkowany 19-procentowym podatkiem na zasadach art. 30b ustawy o PIT.

Podsumowanie

Przy odpowiednim ukształtowaniu programu i spełnieniu wymogów ustawowych pracownicy polskich spółek, także wchodzących w skład międzynarodowych grup, mogą korzystać z preferencyjnego reżimu opodatkowania programów motywacyjnych opartych na akcjach. Projektowane zmiany w przepisach podatkowych w Polsce sygnalizują jednak, że okres swobodnej optymalizacji w obszarze programów motywacyjnych dobiega końca. Resort finansów zapowiada w szczególności:

doprecyzowanie definicji programu motywacyjnego (w tym jednoznaczne objęcie warrantów subskrypcyjnych preferencjami);
ograniczenie możliwości kwalifikowania przychodów z programów jako przychodów z działalności gospodarczej na B2B, co dotknie szczególnie osoby prowadzące JDG i rozliczające się ryczałtem lub kartą podatkową;
wprowadzenie zasady przypisania przychodów z realizacji praw (np. z papierów wartościowych, instrumentów pochodnych) do źródła, w ramach którego otrzymano świadczenie, co ma utrudnić „przerzucanie” przychodów między źródłami.

Wiele dotychczasowych schematów – choć formalnie legalnych – MF postrzega jako niedopuszczalną optymalizację podatkową. Projekt nowelizacji jest na etapie konsultacji. Jednak już teraz należy się liczyć z ryzykiem, że wcześniej uzyskane interpretacje indywidualne stracą moc ochronną w zakresie objętym zmianą przepisów. Z uwagi na złożoność przepisów, ich międzynarodowy wymiar (zagraniczne spółki dominujące, umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania) oraz nadchodzące zmiany legislacyjne projektowanie i rozliczanie programów motywacyjnych staje się realnie ryzykowne z punktu widzenia podatkowo-prawnego, a co za tym idzie z punktu widzenia bezpieczeństwa finansowego firmy.

Robert Nogacki, radca prawny w Kancelarii Prawnej Skarbiec, oferującej doradztwo podatkowe, prawne i strategiczne dla firm