Jakość dostosowana do współczesnych wyzwań
Nagroda jest tylko smaczną wisienką na torcie, a trwały sukces organizacji jest całym tortem. Wielkość i coraz lepszy smak tego tortu jest głównym celem Polskiej Nagrody Jakości – mówi dr inż. Witold Pokora, sekretarz Polskiej Nagrody Jakości.
Od niedawna jest pan sekretarzem Polskiej Nagrody Jakości, prestiżowego konkursu, którego korzenie sięgają 1995 roku. Proszę o przedstawienie swojej sylwetki. Myślę, że czytelnicy chętnie dowiedzą się, kto teraz będzie pełnił tę funkcję.
Witold Pokora: Zawsze najtrudniej jest mówić o sobie. Biorąc pod uwagę fakt, że tegoroczna edycja konkursu Polska Nagroda Jakości jest związana z rozpoczęciem obchodów 100-lecia odzyskania Niepodległości przez Polskę, pozwolę sobie na osobistą refleksję w tym temacie. Otóż, jestem postacią mocno związaną z polskimi tradycjami wojskowymi, zawodowo oraz prywatnie. Tradycją naszej rodziny od trzech pokoleń była służba wojskowa. Mój dziadek pełnił ją jako żołnierz zawodowy w 66. Kaszubskim Pułku Piechoty im. Józefa Piłsudskiego. Pułk ten w czasie wojny polsko-bolszewickiej zasłynął szczególną zaciętością i umiejętnością prowadzenia walki, a w okresie międzywojennym krzewieniem polskich tradycji na Pomorzu. Kampanię wrześniową zakończył pod Łowiczem, w czasie okupacji ukrywał się pod innym nazwiskiem. Niestety nie dożył wolnej Polski.
dr inż. Witold Pokora, sekretarz Polskiej Nagrody Jakości
Do dzisiaj posiadam oryginalną odznakę z tamtych czasów, z czterema parami szóstek, inicjałami marszałka Piłsudskiego oraz gryfem kaszubskim, za posiadanie której w czasie wojny i po niej narażało się życie. Drugi dziadek również brał udział w kampanii wrześniowej, którą zakończył w niewoli bolszewickiej i miał to szczęście, że dostał się do armii gen. Władysława Andersa, z którą przeszedł cały szklak bojowy, łącznie z walkami pod Monte Cassino. Zmarł w 1950 roku po kolejnym ataku malarii.
Mój ojciec interesował się lotnictwem, marzył o służbie w tej formacji, ale w tamtych czasach okazało się, że mógł służyć tylko w służbach pomocniczych, co też czynił jako lekarz w wojskowej służbie zdrowia. Ja spełniłem jego marzenia i zajmowałem się techniką lotniczą, obsługując, remontując i modernizując samoloty naddźwiękowe. Właśnie doświadczenia z pułku lotniczego, zakładów remontowych oraz instytutu naukowo-badawczego dały mi podstawy wiedzy o szczególnym znaczeniu jakości w aspekcie bezpieczeństwa, związanym z życiem ludzkim. W 1995 roku zacząłem zajmować się w resorcie obrony narodowej jakością wyrobów na potrzeby obronności, a od 1999 roku systemami zarządzania jakością dostawców wyrobów obronnych. Jestem współtwórcą systemu badań i certyfikacji wyrobów oraz certyfikacji systemów zarządzania jakością w kontekście obronności i bezpieczeństwa państwa. Dzisiaj mogę stwierdzić, że tradycje wojskowe dają właściwą podstawę do krzewienia jakości w życiu codziennym oraz zawodowym.
Dodam, że urodziłem się w rocznicę odzyskania niepodległości, a mój ojciec dzień później. To też zobowiązuje do utrzymywania rodzinnych tradycji.
Skoro mówimy o tradycji, to proszę wyjaśnić, jakie wydarzenie związane z Polską Nagrodą Jakości obyło się w tym roku.
Witold Pokora: Ten rok oraz najbliższe lata obfitują w różne rocznice: 100-lecie odzyskania przez Polskę niepodległości po 123 latach niewoli, ale również 25-lecie Polskiej Nagrody Jakości, przypadające w 2019 roku, oraz szerzej rozumiane 100-lecie narodzin naukowego zarządzania przez jakość, mającego swoje źródło w latach 20. ub. wieku. Stanowią one okazję do podzielenia się refleksją na temat kształtowania i wiarygodności jakości. W nawiązaniu do wspomnianych rocznic oraz pierwszego pytania szczególnie bliski jest mi temat powstań niepodległościowych, kształtujących naszą dzisiejszą świadomość – chciałoby się powiedzieć – również jakościową, w tym powstania listopadowego, będącego wyrazem woli odzyskania pełniej wolności, bez kompromisów i ograniczeń.
Wracając do tematu, 12 listopada br. w Krajowej Izbie Gospodarczej zorganizowano krajową konferencję dedykowaną Polskiej Nagrodzie Jakości, która odbyła się pod hasłem: „Polska Jakość w 100-lecie odzyskania niepodległości”. Konferencja ta stanowiła forum dyskusji o ważnych i aktualnych kwestiach dotyczących uwarunkowań jakościowych w polskiej gospodarce, roli jakości i świadomości Polaków w tym obszarze oraz jakości jako determinanty doskonałości. Głównym wątkiem dyskusji była problematyka deprecjacji jakości w życiu codziennym oraz jej znaczenia z punktu widzenia dostawców wyrobów i usług.
Przedstawiony został ewolucyjny kierunek zmian związanych ze strategią kontynuacji konkursu Polskiej Nagrody Jakości, ustanowionego jako pierwszy w Polsce konkurs poświęcony jakości i jej implementacji w warunkach gospodarki rynkowej. W konferencji brały udział podmioty z różnych obszarów działalności: prężnie działające firmy prywatne, np. ASMET Sp. z o.o. sp. k., Pojazdy Specjalistyczne Szczęśniak Sp. z o.o. czy Borgwarner Polska Sp. z o.o., podmioty samorządowe, np. UM Bielsko-Biała, ośrodki służby zdrowia, np. ZOZ Starachowice, ZOZ Końskie, jak również placówki naukowo-badawcze, w tym Instytut Napędów i Maszyn Elektrycznych KOMEL, oraz inne organizacje, np. Warszawski Dom Technika NOT.
Dla uczczenia wartości związanych z budową niepodległości naszego państwa, powiązanego z tradycją honorowania osób i podmiotów, która liczy blisko ćwierć wieku, został zaprojektowany i wręczony medal okolicznościowy „Za zasługi dla jakości”. Źródłem koncepcji projektu tego medalu jest oryginał medalu wręczanego w latach 30. ub. wieku obrońcom Rzeczypospolitej „Za walkę o niepodległość w latach 1918–1921”. Medal łączy w sobie tradycje polskiego medalierstwa z nowoczesnością koncepcji wynikającej z przesłania płynącego z idei Polskiej Nagrody Jakości, wskazując na utylitarną wartość jakości jako fundamentu poszukiwania drogi do doskonałości w nieskrępowanych warunkach globalnej, wolnorynkowej gospodarki. Medal został przyjęty z honorem przez wszystkich uczestników konferencji, szczególnie zaś wyróżnionych za zasługi dla jakości.
Jaka jest geneza Polskiej Nagrody Jakości? Czy w planach są jakiekolwiek zmiany w organizacji konkursu?
Witold Pokora: Polska Nagroda Jakości została ustanowiona 7 marca 1995 r. przez Krajową Izbę Gospodarczą, Polskie Centrum Badań i Certyfikacji oraz Fundację „Teraz Polska”. Obecnie jej organizatorami są: KIG, PCBC oraz Klub Polskie Forum ISO 9000. Idea Polskiej Nagrody Jakości jest bliska również innym podmiotom, które w swojej działalności odnoszą się do jej kryteriów oceny. Są to podmioty związane z krzewieniem wiedzy na temat szeroko rozumianej jakości wyrobów i usług, obejmującej takie zagadnienia, jak środowisko, bezpieczeństwo, obronność oraz różne gałęzie gospodarki.
Zaproszenie do współpracy w ramach tego jakże ważnego projektu otrzymały: klub PF ISO 14001, PF ISO 45001 oraz klub Polskie Laboratoria Badawcze POLLAB, jak również redakcje, np.: branżowy miesięcznik naukowy „Problemy Jakości”, obchodzący w tym roku 50-lecie istnienia. W ramach bieżącej współpracy organizatorzy konkursu zapraszają również wszystkie jednostki certyfikujące akredytowane przez Polskie Centrum Akredytacji oraz inne podmioty żywo zainteresowane ideą zarządzania przez jakość i budowaniem świadomości projakościowej. Nie zapominamy też o elementach ciągłego doskonalenia, które są warunkiem utrzymania konkurencyjności, dlatego zamierzamy współpracować w różnymi instytucjami, fundacjami oraz środowiskiem nauki.
Polska Nagroda Jakości jest wyróżnieniem dla najlepszych, przyznawaną różnym podmiotom gospodarczym: firmom prywatnym i spółkom Skarbu Państwa, placówkom samorządowym i usługowym o różnych zakresach działalności, w tym medycznym, budowlanym, elektrotechnicznym, chemicznym, lotniczym, zbrojeniowym, wyróżnianym za wdrażanie koncepcji zarządzania przez jakość, opartej na filozofii Total Quality Management i jej modyfikacjach. W konkursie mogą brać udział firmy, które zarządzają jakością, stosując różne koncepcje, takie jak Total Quality Control, Total Quality Commitment, Reengineering, oraz metody wspomagające, m.in. Benchmarking, Zarządzanie projektem, np. PRINCE 2 lub Kajzen, bez względu na fakt posiadania certyfikowanego systemu zarządzania jakością wg norm serii ISO 9000. Mogą wykorzystywać różne narzędzia oraz metody, które pomagają zapewnić sukces każdemu podmiotowi, choćby Six Sigma, 5S, Statistical Process Control, Time Based Management, Total Productive Maintenance, Statystyczna Kontrola Odbiorcza, Quality Function Deployment oraz Diagram Ishikawy, Diagram Pareto, Failure mode and effects analysis, histogramy, karty kontrolne.
Prawie stuletnia ewolucja koncepcji zarządzania przez jakość daje obszerny bagaż doświadczeń, które pozwalają na weryfikację dostosowania realiów zarządzania funkcjonującego w polskich podmiotach do współczesnych wyzwań, stosowania nowoczesnych narzędzi zarządzania oraz ogólnie przyjętych rozwiązań, ale również poszukiwania rozwiązań doskonalących, które dają możliwość tworzenia przewagi konkurencyjnej i budowania marki lidera. Polska Nagroda Jakości promuje podmioty, które podjęły to wyzwanie, urzeczywistniające pojęcie polskiej jakości jako znanej i cenionej na całym świecie marki. Polska Nagroda Jakości przyznawana jest każdemu podmiotowi bez konieczności certyfikacji wdrożonego systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami standardu ISO 9001. Jedynym warunkiem udziału w konkursie jest wdrożenie, utrzymywanie i ciągłe doskonalenie systemu zarządzania, który pozwala na kreowaniu trwałego sukcesu rynkowego.
W ramach ewolucyjnych zmian dotyczących Polskiej Nagrody Jakości planowane jest rozszerzenie zakresu kategorii przyznawanych nagród w obszarze zarządzania jakością o aspekty ochrony środowiska, bezpieczeństwa i higieny pracy, a także bezpieczeństwa informacji. Planujemy też modyfikację znaku, który może przybrać różne formy. Od 2019 do 2021 roku planujemy organizowanie konkursu Polska Nagroda Jakości pod hasłem „Polska jakość w 100-lecie odzyskania niepodległości”. Sądzę, że marka „Polska Jakość” będzie odgrywać coraz większą rolę w kraju i na świecie.
Jak przebiega proces ubiegania się o Polską Nagrodę Jakości?
Witold Pokora: Przede wszystkim o Polską Nagrodę Jakości mogą ubiegać się wszystkie podmioty prowadzące działalność na terenie Polski i płacące podatki w Polsce od co najmniej 4 lat. Jest to warunek podstawowy. Proces ubiegania się o PNJ wymaga, aby każdy podmiot przedstawił własną ocenę swojej działalności. Podmioty mogą również podać i opisać we wniosku własne kryteria, jeżeli istotnie informują o stopniu wdrożenia koncepcji zarządzania przez jakość. Poddanie się samoocenie najczęściej skutkuje identyfikacją możliwości doskonalenia, co stanowi wartość dodaną na tym etapie udziału w konkursie. W ramach konkursu przeprowadzane są szkolenia – w zależności od potrzeb podmiotu. Mogą one przerodzić się w udane wdrożenia nowych, niezbędnych rozwiązań przez firmy przystępujące do konkursu, co w efekcie może zapewnić status finalisty w następnych latach. Jednak nagroda jest tylko bardzo smaczną wisienką na torcie, a trwały sukces organizacji jest całym tortem. Wielkość i coraz lepszy smak tego tortu jest głównym celem Polskiej Nagrody Jakości.
Po przeprowadzeniu samooceny jej wyniki przekazywane są do oceny przez specjalistów PNJ. Na tym etapie dokonywana jest klasyfikacja wniosków i określane są dalsze działania, w ramach których na miejscu mogą być przeprowadzone audyty mające na celu potwierdzenie stosowania funkcjonujących rozwiązań. Na każdym etapie przygotowywane są opracowania, które są analizowane i oceniane celem wyłonienia finalistów konkursu. Finalistami są te podmioty, które otrzymały najwyższą ocenę ekspertów, sędziów oraz komitetu PNJ na właściwym poziomie. Wszyscy zakwalifikowani do udziału w konkursie otrzymują dyplomy dostosowane do wyników konkursu oraz prawo stosowania znaku PNJ przez rok. Nagrodę PNJ mogą otrzymać laureaci regionalnych nagród jakości, jednak nie jest to warunek konieczny.
Co było podstawą opracowania założeń PNJ?
Witold Pokora: Model Polskiej Nagrody Jakości został opracowany w oparciu o koncepcję Europejskiej Nagrody Jakości i bazuje na dziewięciu filarach zarządzania przez jakość, które obejmują: Przywództwo; Politykę i strategię; Zarządzanie ludźmi – pracownicy; Zarządzanie zasobami, w tym partnerstwo; Zarządzanie procesami – wyroby i usługi; Satysfakcję klientów – wyniki; Satysfakcję zatrudnionych – wyniki; Współpracę z otoczeniem – społeczeństwo i wyniki; Efekt końcowy – kluczowe wyniki.
Filary 1–5 odnoszą się do potencjału ocenianych podmiotów, a filary 6–9 dotyczą ich efektów. Przewiduje się wprowadzenie równoległych zasad dotyczących filarów lub ich modyfikację ukierunkowaną na ewolucyjne zmian. Planowane jest też dostosowanie modelu do współczesnych potrzeb i wyzwań ukierunkowanych na ciągłe doskonalenie. I tu kolejny raz należy podkreślić szczególne znaczenie tych działań w odniesieniu do oferowanych wyrobów i usług. Kategorią Polskiej Nagrody Jakości o szczególnym charakterze jest nagroda zespołowa przyznawana podmiotom, które zapewniają ciągłość prowadzonego biznesu ukierunkowanego na osiąganie sukcesu rynkowego, doprowadzając do wzrostu satysfakcji klientów, personelu i dostawców zewnętrznych oraz osiągając poprawę jakości pracy, poprawę jakości realizowanych procesów i dostarczanych wyrobów lub usług.
Nagroda zespołowa przyznawana jest w różnych kategoriach, w zależności od wielkości podmiotu. W ramach planowanych zmian w regulaminie Polskiej Nagrody Jakości zostaną rozszerzone kategorie konkursu o branże według kodów IAF/NACE. Podmioty wyróżnione w ramach Polskiej Nagrody Jakości otrzymują: statuetkę, dyplom, a przede wszystkim możliwość posługiwania się w działaniach promocyjnych znakiem i hasłem Polskiej Nagrody Jakości. Dodatkowo przyznawane są nagrody indywidualne dla osób, które wniosły znaczący wkład w zarządzanie poprzez jakość w takich kategoriach, jak nauka, praktyka, promocja, oraz nagrody honorowe skierowane do osób i zespołów szczególnie zasłużonych dla rozwoju jakości w Polsce.
Stałym punktem konkursu jest też uroczyste wręczenie nagród.
Witold Pokora: Wręczenie Polskiej Nagrody Jakości od 1995 roku odbywa się w dniu 11 listopada, tj. w dniu rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości. Zaliczając tegoroczną konferencję, w czasie której wręczane będą indywidualne nagrody jakości im. prof. Edwarda Kindlarskiego oraz nagroda specjalna, jako XXIV edycję w 2019 r. przypada jubileusz 25. edycji Polskiej Nagrody Jakości.
Idea jakości powinna być bliska każdemu, gdyż o jej wartości stanowi zbiorowy wysiłek wszystkich członków danego podmiotu. Celem, do którego podejmowane działania powinny prowadzić organizację, jest niekończący się cykl doskonalenia, wyrażający się poprawą kluczowych wskaźników biznesowych. Właściwie zaimplementowana idea konkursu będzie stanowiła trwały fundament budowania konkurencyjnej gospodarki państwa, dając możliwość kreowania wartościowych aliansów na miarę i potrzeby XXI wieku, jednocześnie tworząc państwo niezależne w kreowaniu innowacji i budowaniu marki lidera, czego nie raz w długiej historii dawano przykład.
Rozmawiał: Jacek Markowski
Dodaj komentarz