Menu
  • Menu

    Syndrom chorego budynku — przyczyny, objawy, zapobieganie

    Spora część ludzi spędza obecnie większość czasu we wnętrzach różnych budynków. Nie wszystkie z nich zapewniają komfortowe warunki bytowania, a część z nich jest wręcz szkodliwa dla zdrowia. Jeśli czujesz, że po wejściu do jakiegoś budynku ogarnia Cię gwałtowne zmęczenie lub pojawiają się bóle głowy, a objawy te ustępują po wyjściu na świeże powietrze, może to oznaczać, iż ów budynek dotknął syndrom chorego budynku. Co to jest, co go powoduje, jakie są jego objawy i co najważniejsze — jak mu zapobiegać? O tym opowiemy w niniejszym tekście.

    Syndrom chorego budynku

    Czym jest syndrom chorego budynku?

    Syndromem chorego budynku, zwanym też zespołem dolegliwości chorego budynku lub SBS (od ang. Sick Building Syndrome), określa się zespół dolegliwości zdrowotnych, związanych z przebywaniem w danym budynku. Są one wywoływane bezpośrednio przez klimat wewnętrzny obiektu. Zły stan klimatu w pomieszczeniach, może być związany z wadami konstrukcyjnymi oraz różnymi czynnikami wewnętrznymi i zewnętrznymi. Problem ten dotyka głównie budynki o źle działającej wentylacji, budowanych z kiepskiej jakości materiałów lub przesadnie uszczelnionych. Choć kojarzony jest przeważnie z budynkami użyteczności publicznej (np. muzeami, szkołami, bibliotekami i uniwersytetami) oraz miejscami pracy (np. biurowcami z open space), SBS często dotyka także obiekty mieszkalne, zarówno jednorodzinne, jak i zbiorowe. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uznała syndrom chorego budynku za istotne zagrożenie dla zdrowia i życia.

    Przyczyny syndromu chorego budynku

    Do wystąpienia SBS przyczynia się wiele czynników chemicznych i fizycznych, które można podzielić na wewnętrzne i zewnętrzne. Zaliczają się do nich:

    Wewnętrzne:

    Chemiczne:

    • lotne związki organiczne (VOC/LZO),
    • dym tytoniowy,
    • substancje rozpylane w powietrzu, pochodzące z chemii gospodarczej lub mebli i innych elementów wyposażenia wnętrz (np. formaldehyd),
    • zanieczyszczenia chemiczne pochodzące z materiałów budowlanych — uszczelnień, łączników i pokryć (lakierów, farb, utwardzaczy itp.),
    • ozon pochodzący z kserokopiarek, drukarek i sprzętu komputerowego.

    Fizyczne:

    • gwałtowne dobowe wahania temperatury lub wysoka temperatura panująca w pomieszczeniach,
    • zbyt niskie standardy czystości budynku,
    • niska wilgotność,
    • unoszące się w powietrzu cząsteczki kurzu, pleśni, zarodników grzybów, pyłków roślin oraz włókna z wykładzin i dywanów.

    Zewnętrzne:

    Chemiczne:

    • produkty spalania systemów ogrzewania i napędów samochodowych, stanowiące źródło dwutlenku (CO2) i tlenku węgla (CO),
    • związki uwalniane w wyniku odpowietrzenia kanałów wentylacyjnych i kanalizacji.

    Fizyczne:

    • zanieczyszczenia wnoszone do budynku na ubraniach, obuwiu, sierści, łapach zwierząt itp.,
    • inne nietypowe czynniki.

    Wszystkie te czynniki mają pośredni wpływ na rozwój dolegliwości związanych z SBS. Jednak główną przyczyną SBS jest brak odpowiedniej wentylacji, uniemożliwiający usunięcie z budynku wymienionych wyżej szkodliwych substancji i prowadzi do gromadzenia się ich w ilościach zagrażających zdrowiu.

    Objawy Sick Building Syndrome

    Niezdrowe środowisko budynków dotkniętych tym syndromem jest źródłem licznych dolegliwości, które dzieli się na objawy Syndromu Chorego Budynku (SBS) oraz chorób związanych z budynkiem (BRI od ang. Building Related Illnesses). Do tej drugiej grupy zalicza się choroby, które można przypisać konkretnemu czynnikowi obecnemu w danym budynku, a nie tylko ich ogólnemu zespołowi. O ile objawy związane z SBS ustępują w krótkim czasie po opuszczeniu dotkniętego nim budynku (pod warunkiem, że nie przebywa się w nim ciągle i długotrwale), tak BRI utrzymują się znacznie dłużej i mają o wiele poważniejsze konsekwencje, które wymagają leczenia. Jednakże częste i długotrwałe przebywanie w budynkach dotkniętych SBS może prowadzić do rozwoju m.in. astmy i innych chorób układu oddechowego, które mogą ciągnąć się latami. Poniżej przedstawiamy listę tych objawów.

    Objawy SBS:

    • przemęczenie,
    • podrażnienie błon śluzowych gardła i zatok,
    • suchy kaszel,
    • wysychanie i podrażnienia skóry,
    • bóle i zawroty głowy,
    • ucisk w klatce piersiowej,
    • podrażnienie oczu,
    • ataki astmy,
    • mdłości/nudności,
    • omdlenia,
    • zaburzenia węchu i smaku,
    • problemy natury ogólnozdrowotnej lub neurotoksycznej.

    Objawy BRI:

    • dreszcze,
    • bóle głowy,
    • bóle mięśni,
    • ucisk w klatce piersiowej,
    • zawroty głowy i nudności,
    • gorączka,
    • kaszel.

    Jednym z najgłośniejszych (zwłaszcza w latach 70. XX wieku) przypadków związanych z SBS i wywoływanymi przez niego chorobami było zdarzenie w tzw. hotelu śmierci, czyli luksusowym Hotelu Bellevue-Stratford w Filadelfii. To właśnie tam, w 1976 roku podczas zjazdu weteranów wojennych Legionu Amerykańskiego Stanu Pensylwania, wskutek złego samopoczucia i innych groźniejszych dolegliwości (w tym także ciężkiego zapalenia płuc) hospitalizowano łącznie 221 osób, z których 34 (5 pracowników obsługi i 29 kombatantów) zmarło w krótkim czasie. Winowajcą okazała się obecna w klimatyzacji hotelu, a wtedy nieznana, bakteria Legionella pneumophila. Zarówno ją, jak i wywoływaną przez nią chorobę dróg oddechowych (chorobę legionistów/legionellozę) nazwano właśnie od tego wydarzenia.

    Zachorowań na legionellozę nie trzeba niestety szukać obecnie tak daleko — w naszym kraju co roku zapada na nią kilka do kilkunastu osób. Częstym źródłem zakażenia bywają łaźnie, klimatyzacja, głowice natryskowe pryszniców, baseny oraz inne miejsca o wysokiej wilgotności i temperaturze.

    Jak zapobiegać Syndromowi Chorego Budynku?

    montaż nawiewników okiennych

    Oto kilka rad, które pomogą ustrzec się przed SBS:

    1. Do budowy i remontu domu wykorzystuj materiały budowlane dobrej jakości.
    2. Zadbaj o skuteczność wentylacji w każdym pomieszczeniu — regularnie czyść i konserwuj urządzenia wentylacyjne (w tym także kratki i odpowietrzenia), a w razie wątpliwości co do ich skuteczności, skorzystaj z opinii eksperta.
    3. Regularnie czyść i konserwuj klimatyzację.
    4. Zadbaj o dopływ świeżego powietrza — w budynku o wentylacji grawitacyjnej, mechanicznej wywiewnej lub hybrydowej zamontuj nawiewniki w oknach.
    5. Zadbaj o jakość powietrza w pomieszczeniach — zastanów się nad zakupem oczyszczacza powietrza (najlepiej z funkcją jonizowania) i wybieraj nawietrzniki z filtrem antysmogowym.
    6. Pamiętaj o odpowiedniej wilgotności powietrza — tam, gdzie będzie to konieczne, wstaw nawilżacze lub pochłaniacze wilgoci.
    7. Jeśli w którymś pomieszczeniu pojawi się pleśń, możliwie najszybciej zadbaj o jego osuszenie i odgrzybienie.
    8. Świadomie dobieraj elementy wyposażenia wnętrz — unikaj materiałów gromadzących lub uwalniających toksyny.
    9. Pamiętaj o zapewnieniu przepływu powietrza także w pomieszczeniach bez okien i własnych kanałów wentylacyjnych — korzystaj z wentylacji pośredniej.

    Podsumowanie

    Jeśli przebywanie w danym pomieszczeniu wywołuje przemęczenie, mdłości czy częste bóle głowy ustępujące niedługo po jego opuszczeniu, może to oznaczać, że ma się do czynienia z syndromem chorego budynku. Warto wtedy przyjrzeć się dokładnie takiemu budynkowi i jego wentylacji, aby odpowiednio wcześnie wyeliminować z niego szkodliwe czynniki. SBS może bowiem w dłuższej perspektywie prowadzić do poważnych schorzeń, np. chorób dróg oddechowych, a nawet śmierci.

    Dodaj komentarz

    Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *