Rekomendacje Rady Przedsiębiorczości dotyczące płacy minimalnej
W ostatnich latach płaca minimalna była ustalana w oderwaniu od parametrów gospodarczych, zapisanych w ustawie o płacy minimalnej. W 2021 r. jej wysokość ma przekroczyć 53 proc. płacy średniej, co oznacza, że przebije poziom 50 proc. ustalony w ramach konsensusu społecznego w minionych latach. Co na to gospodarka? W ocenie Rady Przedsiębiorczości niezbędne jest przywrócenie przewidywalności płacy minimalnej. Trzeba też zagwarantować, że będzie ona równoważyć cele społeczne i ekonomiczne.
Zasady ustalania płacy minimalnej zawarto Konstytucji w art. 65. W tym samym artykule zapisano, że „władze publiczne prowadzą politykę zmierzającą do pełnego, produktywnego zatrudnienia”. Dualne znaczenie płacy minimalnej wpisuje się też w konwencję 131 Międzynarodowej Organizacji Pracy z 1970 r. Mówi ona, że poziom płacy minimalnej powinien uwzględniać potrzeby pracownika i jego rodziny w relacji do ogólnego poziomu płac w kraju, kosztów utrzymania, świadczeń socjalnych i poziomu życia innych grup społecznych, a zarazem uwzględniać wymagania rozwoju gospodarczego, tj. wydajność pracy, poziom i tempo wzrostu dochodu narodowego, dążenie do osiągnięcia i utrzymania wysokiego poziomu zatrudnienia.
Cel: równowaga społeczno-ekonomiczna
Płaca minimalna ma zatem pełnić jednocześnie funkcję społeczną i ekonomiczną. Takie szerokie ujęcie płacy minimalnej zawiera w sobie niejako dwie sprzeczne tendencje, z których jedna oznacza ograniczanie zbyt wysokiego ustalania płac minimalnych, a druga − przeciwdziałanie zbyt niskiemu poziomowi płac. Z tego względu Rada Przedsiębiorczości pozytywnie ocenia połączenie działów pracy i gospodarki w jednym resorcie, będące następstwem ostatniej rekonstrukcji rządu.
Jednocześnie zwraca uwagę, że konieczne jest dostosowanie ustawy o płacy minimalnej i praktyki jej stosowania do tego, aby równoważyła cele socjalne i ekonomiczne. Strona społeczna w Radzie Dialogu Społecznego zgłosiła ten temat do prac w ramach nowego paktu społecznego, a Rada Przedsiębiorczości apeluje o pilne podjęcie prac w tym zakresie, aby nowe rozwiązania weszły w życie od 2022 r.
Regulacje w wyjątkowych okolicznościach
Jak zaznacza Rada Przedsiębiorczości, regulacje dotyczące płacy minimalnej muszą zawierać klauzulę umożliwiającą zamrożenie płacy minimalnej lub nawet jej korektę w nadzwyczajnych sytuacjach, takich jak kryzys gospodarczy. Ma to działać jak np. w regule wydatkowej, w przypadku której rząd zastosował w czasie obecnego kryzysu klauzulę wyjścia.
Regulacje dotyczące płacy minimalnej muszą uwzględniać mechanizmy dostosowania w sytuacjach korekty zakładanego wzrostu gospodarczego, wzrostu płac, z czym mieliśmy miejsce ostatnio, kiedy zamiast wzrostu PKB o 3,7 proc. w 2020 r. zanotowaliśmy recesję ok. 2,8 proc. (wstępne dane GUS z 29 stycznia).
Płaca minimalna a średnie wynagrodzenie
Mechanizm płacy minimalnej musi mieć jasno określony cel w relacji do średniej płacy w gospodarce, tj. 50 proc. Powinien też uwzględniać mechanizmy dochodzenia do tego celu, jak i mechanizmy przeciwdziałające „przebiciu” tego celu (w 2021 r. relacja ta wzrośnie do ponad 53 proc.).
Jak zaznacza Rada Przedsiębiorczości, mechanizm kształtowania płacy minimalnej musi dawać gwarancję jej przewidywalności. Odchodzenie od mechanizmu równoważącego cele społeczne i ekonomiczne powinno odbywać się tylko w nadzwyczajnych sytuacjach. Z tego względu ustawodawca nakazał w Konstytucji ustawowe uregulowanie sposobu kształtowania płacy minimalnej, aby nie była ona ustalana w sposób arbitralny.
Wreszcie płaca minimalna powinna być odpolityczniona i ustalana na podstawie rzetelnych analiz ekonomicznych w ramach ustawowych regulacji. Miejscem jej ustalania powinna być Rada Dialogu Społecznego, a głównymi decydentami − pracownicy i pracodawcy.
Źródło informacji: KIG
Ci co mają dużo, zawsze będą szukać pretekstów, żeby nie zapłacić więcej tym, co ledwo wiążą koniec z końcem.