Japońscy nobliści przyćmili wynalazek Edisona
Co trzeba wiedzieć o odkryciu tegorocznych laureatów nagrody Nobla z dziedziny fizyki? Niebieskie diody LED zmieniły świat. Pozwoliły produkować ekologiczne, wydajne oświetlenie, ograniczać zużycie surowców energetycznych i zrewolucjonizowały sposób przechowywania danych.
Kiedy w latach 70. Japończycy Isamu Akasaki, Hiroshi Amano i Shuji Nakamura rozpoczynali prace nad stworzeniem niebieskiej diody LED, mało kto był w stanie przewidzieć wagę ich przyszłego osiągnięcia. Dziś wiemy, że to kamień milowy dla rozwoju technologii XXI wieku. To odkrycie, którego efekty można odczuć w wielu aspektach naszego życia. Teraz zostało docenione przez Komitet Noblowski w Sztokholmie, który uhonorował japońskich naukowców nagrodą w dziedzinie fizyki.
Światło przyszłości
Rewolucja dotyczy przede wszystkim oświetlenia. Wynalezienie na początku lat 90. diody LED o niebieskiej barwie, otworzyło naukowcom bramę do stworzenia jasnego i energooszczędnego źródła światła białego. Stało się to możliwe, dzięki uzupełnieniu części składowych widma optycznego. Dotychczas złożonego z kolorów czerwonego i zielonego, generowanych przez diody starszego typu.
– Konwencjonalna żarówka, wynalazek Edisona z pierwszej połowy XIX wieku, w końcu mogła być zastąpiona czymś o wiele wydajniejszym i odpowiadającym potrzebom współczesności – mówi Dominik Wagner z firmy Lumiverso, specjalista od realizacji systemów oświetlenia diodowego. – Naukowcy stworzyli wydajne źródło światła zbliżonego do naturalnego, które niemal idealnie oddaje rzeczywiste barwy przedmiotów i otoczenia.
Te cechy pozwalają dziś m.in. na lepszą ekspozycję produktów w sklepach, rozwój wizualnej komunikacji marketingowej, realizacje oświetlenia wspierającego wydajność pracowników biur i fabryk, a także zwiększającego bezpieczeństwo w miejscu pracy. Dzięki technologii LED sztuczne światło przestało męczyć wzrok. Zamiast tego, poprawiło komfort przebywania w pomieszczeniach. Diody półprzewodnikowe zmieniły też nasze podejście do energii i sposobu jej wykorzystania.
Ekologiczna technologia
Poprawa efektywności energetycznej budynków, a nawet całych miast, to jeden z priorytetów polityki państw Unii Europejskiej. Coraz popularniejsze budownictwo ekologiczne rozwija się w dużej mierze dzięki emitującym białe światło diodom LED. Są niezwykle energooszczędne (potrzebują nawet 75% mniej prądu niż inne najwydajniejsze źródła), bardzo jasne i wysoce żywotne – oprawy dobrej jakości pozostają sprawne nawet przez 30 tys. godzin, a sama dioda może świecić nieustannie przez ok. 6 lat.
– Ekologiczny charakter technologii LED przekłada się na mniejszy pobór prądu w obiektach. W ten sposób możemy lepiej chronić środowisko i ograniczać zużycie cennych surowców energetycznych – tłumaczy Dominik Wagner. – To również mniejsza emisja szkodliwych substancji, które są efektem ubocznym pracy elektrowni.
Słowa eksperta potwierdzają opinie polskich naukowców. Zdaniem specjalistów z Politechniki Śląskiej, gdyby w Polsce zmienić konwencjonalne żarówki na LED-y, można zredukować zużycie prądu w okresach szczytowych o ponad 2 tys. megawatów. To mniej więcej tyle, ile są w stanie wytworzyć dwa bloki elektrowni węglowej lub bloki jądrowe. Ale mniejsze zapotrzebowanie energetyczne oświetlenia, to również spore oszczędności w tysiącach domów i mieszkań.
– Wynalazek japońskich naukowców niesie korzyści, którymi mogą się cieszyć nawet zwykli mieszkańcy. Między innymi przez ten uniwersalny charakter Komitet Noblowski zadecydował o przyznaniu nagrody za opracowanie niebieskiej diody LED – mówi Dominik Wagner.
Nowe możliwości
Ale przełomowe odkrycie wiąże się nie tylko z oświetleniem i ograniczeniem zużycia energii. Niebieskie diody pomogły opracować technologię zagęszczenia zapisu danych na nośnikach fizycznych. Tak powstały popularne płyty Blu-ray, które zastąpiły wcześniejszy format DVD. Ponadto drukarki laserowe zaczęły dawać lepsze wydruki, a konstruktorzy sprzętu audio-video mogą pracować nad nową klasą telewizorów i projektorów obrazu.
Mówi się, że LED to technologia przyszłości. Ale technologiczna rewolucja dzieje się na naszych oczach. Wiele jej efektów widzimy już dziś. Wszystko dzięki blisko 30-letniemu wysiłkowi japońskich badaczy.
Ledy teraz są wszechobecne 🙂 uwielbiam taśmy ledowe montowane we wnękach w salonie, w kuchni czy w sypialni do podgrzania atmosfery 🙂