Czym jest wyłączne prawo do odmian roślin?

Jak wiadomo, najlepiej smakują nam wyroby pochodzące od polskich producentów. Nie bez powodu każdy z nas wysoko ceni intensywny smak warzyw i owoców zebranych bezpośrednio z ogrodu czy sadu. Rolnicy zajmujący się uprawą określonych roślin muszą jednak liczyć się z pewnymi obowiązującymi zasadami. Już sam wybór materiału siewnego wiąże się z wysoką odpowiedzialnością.

Właściciel gruntów rolnych ma do wyboru materiał kwalifikowany oraz ten pochodzący ze zbioru. Po wielu przeprowadzonych doświadczeniach okazuje się, że bardziej ekonomicznym rozwiązaniem jest stosowanie kwalifikatu. Okazuje się bowiem, że gwarantuje on plony nawet o 15% większe od tych, które otrzymamy w wyniku obsiania pola materiałem ze zbioru. Jeśli jednak mamy do czynienia z odmianami chronionymi wyłącznym prawem, rolnik powinien spełnić odpowiednie warunki, aby móc obsiać nimi grunt. Mamy tu do czynienia z tzw. odstępstwem rolnym. Każdy rolnik powinien również zaznajomić się z pojęciem wyłącznego prawa do odmian roślin.

Wyłączne prawo do odmian roślin

Osoba lub firma, której udało się opracować odmianę, charakteryzującą się cechami innymi niż pozostałe rośliny z zachowaniem tych cech po rozmnożeniu jest nazywana hodowcą. Hodowca może korzystać z wyłącznego prawa, które gwarantuje mu wiele przywilejów. Tylko jemu przysługuje możliwość wytwarzania i rozmnażania tej odmiany. Wyłączność dotyczy także przygotowania materiału do rozmnożenia oraz oferowania do sprzedaży. Również sama sprzedaż, eksport oraz import to czynności, które będą wykonywane tylko przez hodowcę. Dotyczy to także przechowywania materiału siewnego odmiany chronionej. Wszystkie wymienione przywileje składają się na wyłączne prawo do odmian roślin nazywane również ochroną prawną roślin. Jeśli jednak hodowca sporządzi odpowiedni dokument, a więc umowę licencyjną, wymienione uprawnienia będą obejmowały osobę określoną w tej umowie.

W jaki sposób uzyskać ochronę prawną roślin

Aby uzyskać wyłączne prawo do odmian roślin, należy złożyć odpowiedni wniosek. To czy zostanie rozpatrzony pozytywnie zależy przede wszystkim od faktu czy określona odmiana różni się od tych powszechnie znanych. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że odmiany powszechnie znane są zarejestrowane w krajowych rejestrach lub chronione na poziomie wspólnotowym lub przynajmniej w jednym kraju Europejskiego Obszaru Gospodarczego.

Naruszenie prawa wyłączności roślin

Czynnością uznaną za naruszenie ochrony prawnej roślin jest oferowanie lub sprzedaż do siewu materiału odmiany chronionej wyłącznym prawem bez licencji od hodowcy, a także siew materiału nabytego w ten sposób. Na rynku aż roi się od nieuczciwych sprzedawców i dotyczy to także rolnictwa. Organizacje takie jak Agencja Nasienna realizują kontrole, które pozwalają na zmniejszenie nielegalnych działań w tym zakresie. Jeśli sprzedawca albo rolnik dopuści się zabiegów niezgodnych z prawem, zostaną na niego nałożone sankcje cywilnoprawne.

Często zdarza się, że rolnicy dopuszczają się łamania prawa zupełnie nieświadomie. Nie każdy z nich bowiem jest obeznany w obowiązujących regułach. Z tej przyczyny Agencja Nasienna publikuje w prasie rolniczej kwestie dotyczące tematyki ochrony prawnej odmian roślin i przywileju odstępstwa rolnego oraz przestrzega przed naruszeniami wyłącznego prawa.