Bezpieczeństwo pożarowe i przemysł – konsolidacja warta inwestycji!
W samym roku 2015 w Polsce miało miejsce blisko 3542 pożarów w obiektach produkcyjnych i magazynowych, w trakcie których doszło łącznie do 183 wybuchów, w tym do 132 związanych z gazami pary i cieczy, 41 – z pyłami substancji chemicznych stałych, a 10 – z materiałami wybuchowymi.
Ewa Dziatkowska – DND Project
Ewa Dziatkowska – koordynator ds. projektów, DND Project
Współczesnej cywilizacji, gdzie priorytetem oprócz zdrowego życia jest szybki rozwój technologii, nieodłącznie towarzyszą katastrofy oraz awarie. Pożary jako jedne z najczęściej występujących nie tylko stanowią duże zagrożenie dla zdrowia i życia, lecz także wyrządzają ogromne straty w całej gospodarce. Prawie zawsze wywołane przez czynnik ludzki, przyczyniają się nie tylko do zniszczeń obiektów, urządzeń czy instalacji, ale tworząc „efekt domina” – zagrażają również środowisku.
W przemyśle w kategorii bezpieczeństwa dużo mówi się o bezpieczeństwie podczas przeprowadzania procesów technologicznych, o higienie pracy, innowacjach, natomiast o bezpieczeństwie pożarowym słyszymy jedynie w obliczu zdarzeń, często zapominając, że w wielu wypadkach pożary są przyczyną a nie skutkiem poważnych awarii przemysłowych. Mimo to wysokie ryzyko w postaci pożaru nadal jest często niedoceniane przez różne sektory branż. Dlatego tak ważna jest potrzeba konsolidacji wzajemnych relacji między branżą pożarową a przemysłem poprzez debatę, wspólne działania i szeroką działalność edukacyjną na rzecz bezpieczeństwa.
Branża pożarowa jednym z wiodących kierunków bezpieczeństwa
Jak wiadomo, im lepiej zidentyfikowane ryzyko, tym lepiej można się przed nim zabezpieczyć. Tylko w Europie rocznie ma miejsce ponad 2 tys. eksplozji substancji łatwopalnych, pyłu oraz gazów. W samym roku 2015 w Polsce miało miejsce blisko 3542 pożarów w obiektach produkcyjnych i magazynowych, w trakcie których doszło łącznie do 183 wybuchów, w tym do 132 związanych z gazami pary i cieczy, 41 – z pyłami substancji chemicznych stałych, a 10 – z materiałami wybuchowymi. Bez względu na postęp technologiczny stosowanie innowacyjnych rozwiązań, m.in. w zakresie oceny ryzyka wdrażanych procedur bezpieczeństwa, nadal występują zdarzenia o znamionach poważnych awarii przemysłowych, gdzie czynnik ludzki jest nie bez znaczenia i gdzie jako przyczynę całości zdarzeń 45 proc. stanowią właśnie pożary.
Zagadnienia związane z ochroną przeciwpożarową nie są postrzegane zbyt poważnie przez środowiska zajmujące się zagrożeniami występującymi w przemyśle i często są traktowane jako niezbieżne z ich interesami, zaś samo bezpieczeństwo pożarowe – w odróżnieniu od innych branż – bywa postrzegane jako kolejna, niespecjalnie użyteczna branża budowlana.
Wobec ogólnej nieświadomości podejście to skutkuje brakiem należytego zainteresowania ochroną przeciwpożarową, tymczasem odgrywa ona priorytetową rolę w projektowaniu, wytwarzaniu i eksploatacji urządzeń, budynków oraz infrastruktury, w której przebywa człowiek. Stanowi kluczowy aspekt w bezpieczeństwie zakładów przemysłowych, bierze udział w ochronie i bezpieczeństwie indywidualnym i zbiorowym oraz realizowanych procesach technologicznych, wytwórczych czy wydobywczych. Bezpieczeństwo pożarowe jak żadne inne nierozerwalnie wiąże się z przemysłem.
Czynności w zakresie przeciwdziałania pożarom, awariom przemysłowym i innym zagrożeniom są w interesie nas wszystkich, bowiem mimo wysokiego poziomu środków bezpieczeństwa nie można zredukować ryzyka do zera, a brak skutecznych zabezpieczeń zawsze finalnie prowadzi do katastrofy przemysłowej i niewyobrażalnych strat. Aktualne obostrzenia formalno-prawne, znaczące zmiany w przepisach regulujących wymagania przeciwpożarowe na równi z rozwojem technologii materiałów ogniochronnych i systemów bezpieczeństwa, ale również wobec ogromnego nacisku instytucji na całym świecie na wdrażanie zaawansowanych standardów bezpieczeństwa, w ostatnich latach również na rynku krajowym zmieniają podejście inwestorów, projektantów i instalatorów do tych zagadnień. Nie bez znaczenia jest, iż w wielu wypadkach to dzięki zabezpieczeniom opóźniającym rozprzestrzenianie się ognia, systemom sygnalizacji i detekcji pożaru, a także sprawnym działaniom straży pożarnej, przy stratach szacowanych na setki tysięcy czy milionów złotych udało się uratować majątek wart niejednokrotnie miliardy złotych.
Synergia w działaniu minimalizacją ryzyka
Jednakże pomimo jasnego zrozumienia konieczności spełnienia powyższych przesłanek obszar ten nadal często jest pomijany, a jedynie proaktywne podejście do bezpieczeństwa gwarantuje właściwe zabezpieczenie obiektów przed skutkami pożarów. Mamy poczucie, że brakuje jednej, wspólnej inicjatywy, która na partnerskich, spójnych zasadach traktowałaby bezpieczeństwo procesów technologicznych, bezpieczeństwo pracy i ochronę przeciwpożarową. Czy to możliwe? Dzięki efektowi synergii – z całą pewnością.
Jak wiele jest jeszcze do zrobienia w tym zakresie, mogliśmy przekonać się podczas pierwszej naukowo-technicznej konferencji RISKproject2016 – wspólnego projektu Risk Coach Lab Sp. z o.o. i DND Project oraz magazynu „Rynek Inwestycji”, która z początkiem maja br. gościła w Warszawie specjalistów obydwu branż. I choć bieżąca edycja konferencji temat bezpieczeństwa pożarowego traktowała śladowo, był to niewątpliwie pierwszy istotny krok nadający nie tyle kierunek przyszłej współpracy, ile pomost łączący dwa światy – myśli i na pozór inne spojrzenia na bezpieczeństwo oraz jego rolę w cyklu życia całej gospodarki rynkowej, dający być może poważne podstawy do przyszłej dyskusji na temat wypracowania spójnej przestrzeni zmierzającej do tworzenia jednolitych uregulowań prawnych w tym zakresie.
Należy uznać, że poza rozbudowanym na szeroką skalę programem edukacyjnym, tworzeniem przestrzeni do dyskusji, specjalistycznych badań laboratoryjnych w świetle planu przyszłych działań nie bez znaczenia jest również wyróżnianie i wspieranie podmiotów, jednostek czy rozwiązań, które tworzą bezpieczne, niejednokrotnie nowatorskie, rozwiązania wyznaczają-ce kierunki i trendy w celu prewencji i zwalczania występujących zagrożeń.
Jest to możliwe jedynie dzięki wspólnym wysiłkom organów, instytucji, stowarzyszeń, środowisk naukowych oraz podmiotów działających na rzecz bezpieczeństwa, m.in. KG PSP, CNBOP, CIOP, SGSP, Politechnika Łódzka, UDT, a także dzięki działaniom i kampaniom mającym na celu popularyzację bezpieczeństwa, prowadzonym przez DND Project, które integrują środowiska i dają impuls do ciągłego podnoszenia świadomości na temat szeroko rozumianego bezpieczeństwa.
Zagrożenie pod kontrolą
Jak istotna jest ochrona przed pożarem i jakie zagrożenia niesie za sobą wybuch, mogli zaobserwować m.in. uczestnicy konferencji RISKproject2016 podczas specjalnego pokazu Grupy Wolff. Siła, a co za tym idzie straty, jakie niosą pożar i wybuch, stają się wobec świadomości konsekwencji kluczowe dla istnienia danego zakładu przemysłowego, pewnych strat nie da się odrobić, a koszty wstrzymania produkcji nie zostaną zrekompensowane przez firmy ubezpieczeniowe, bowiem utrata miejsc pracy i stabilności, a także produktów niedostarczonych do odbiorców, może skutkować nieodnalezieniem się przedsiębiorstwa w przyszłości na rynku. Bezpieczeństwo jest zatem kluczowym obowiązkiem i interesem właściciela i zarządcy każdego obiektu, nie tylko w sektorze przemysłu. Dlatego też w trakcie inwestycji, modernizacji lub remontu obiektu warto zwrócić uwagę na rodzaje i jakość materiałów podnoszących poziom bezpieczeństwa.
Czy warto inwestować w bezpieczeństwo?
Czy warto inwestować w bezpieczeństwo, zwłaszcza pożarowe? Czy to właściwa strategia na przyszłość? Niezaprzeczalnie. Najlepszym tego dowodem jest kierunek wytyczony przez nas przed laty, który doprowadził do realizacji tegorocznej, 13. edycji Kongresu Pożarnictwa FIRE|EXPO (wkrótce, 21.07.2016 r. na PGE Stadion Narodowy w Warszawie) – jak dotąd największej w branży corocznej konferencji poświęconej bezpieczeństwu pożarowemu, gromadzącej liczne grono specjalistów, projektantów i prewentystów, przedstawicieli różnych sektorów branż, decydentów najwyższego i średniego szczebla kierowniczego oraz pionów technicznych odpowiedzialnych za inwestycje, infrastrukturę i bezpieczeństwo obiektów o różnym charakterze i przeznaczeniu.
Kongres to wydarzenie o ustalonej marce, od lat cieszące się nie tylko uznaniem w branży, lecz także najwyższą frekwencją. Od kilku lat stanowi ważny punkt w kalendarzu wydarzeń branżowych, który w ciągu jednego dnia w jednym miejscu i czasie skupia ponad 1000 profesjonalistów, ekspertów i osobistości środowisk pożarowych, świata nauki i prawodawstwa, mających bezpośredni związek z procesami inwestycyjnymi w gospodarce, żywo zainteresowanych tematyką bezpieczeństwa pożarowego. Skuteczność działań na rzecz poprawy bezpieczeństwa tkwi bowiem w nieustannej aktualizacji wiedzy, monitorowaniu zmian w obowiązujących przepisach, jak również śledzeniu trendów i rozwiązań postępu technologicznego.
Konsolidacja warta inwestycji
To duże wyzwanie. Jak to zrobić? Unikalność rozwiązań technologicznych w przemyśle wciąż determinuje coraz to poważniejsze i bardziej nietypowe zagrożenia, nie tylko pożarowe, dlatego istotna jest potrzeba przyjęcia systemowych rozwiązań dotyczących bezpieczeństwa już na wstępnym etapie planowania projektu technologiczno-architektonicznego, aż po jego eksploatację i wdrażanie rozwiązań na rzecz bezpieczeństwa na każdym etapie „życia” obiektu czy procesu. Konsolidacja działań obydwu branż, swoiste porozumienie na rzecz bezpieczeństwa, wzajemne wspieranie się w działaniu, a także wytworzenie zintegrowanych narzędzi i systemów podnoszących poziom bezpieczeństwa niewątpliwie w przyszłości przyspieszą i ułatwią podejmowanie decyzji inwestycyjno-projektowych czy eksploatacyjnych. A interakcja środowisk, procesów i systemów bezpieczeństwa zminimalizuje te straty.
Badania, wdrożenia i inicjatywy stwarzające przestrzeń do wzajemnej korelacji, chociażby Kongres Pożarnictwa czy RISKproject, to cel wart inwestycji. Organizacja takich inicjatyw to rozległe przedsięwzięcie logistyczne, dlatego dziś najczęściej zajmują się tym wyspecjalizowane jednostki, do których niewątpliwie należy DND Project. Wydatki ponoszone na bezpieczeństwo, zarządzanie nim czy inicjatywy edukacyjne stanowią inwestycję i wysiłek wart zaangażowania. Jedynie całościowe podejście do procesu daje szansę na osiągnięcie satysfakcjonującego kompromisu między kosztami a bezpieczeństwem ludzi, środowiska, ciągłością procesów produkcyjnych oraz oczekiwań ubezpieczycieli. Jest to szczególnie ważne w przypadku zabezpieczania przeciwpożarowego obiektów o wymaganiach niestandardowych, jakimi są obiekty przemysłowe.
Strategia na przyszłość
Poprzez konferencje staramy się uzmysłowić istotę i znaczenie zabezpieczeń technicznych i ochrony przeciwpożarowej, przygotować uczestników poszczególnych procesów inwestycyjnych i technologicznych do świadomego, odpowiedzialnego działania przy wyborze rozwiązań o najwyższych standardach jakościowych w celu wdrażania procedur bezpieczeństwa już na początkowym etapie planowania inwestycji czy modernizacji eksploatowanych obiektów.
W naszej ocenie nieważne jaki projekt konferencyjny realizujemy – traktujący o obiektach służby zdrowia, garaży i parkingów, obiektów użyteczności czy też przemysłu – w pewnym momencie zawsze padają pytania o wytyczne odnośnie przystosowania danego obiektu do wymagań ochrony przeciwpożarowej. Obserwując krajowy rynek konferencji branżowych, mamy pełną świadomość, że niezależnie od tego, czego dotyczy przedmiot konferencji, stałym elementem są tematy związane z bezpieczeństwem pożarowym oraz obecność przedstawicieli i ekspertów środowisk, które realizują zadania z tego obszaru.
Wydaje się zatem, że nie ma możliwości, aby jakikolwiek projekt, nawet konferencyjny, w pewnym jego punkcie nie sprowadzał się do bezpieczeństwa pożarowego lub nie korelował z nim, niezależnie od etapu, na jakim znajduje się inwestycja lub dany proces technologiczny. Wszystko ostatecznie sprowadza się do jednego: jak dostosować obiekt, zwiększyć świadomość pracowników i ludzi w nim przebywających (np. centa handlowe), aby ochronić życie i mienie przed zagrożeniami związanymi z pożarem i wybuchem.
Stawiamy na ciągłe doskonalenie. DND Project na przestrzeni lat wykonał duży progres zarówno pod względem standardów, jak i jakości ich realizacji, dzięki czemu wysunął się na niezależnego lidera optującego i wspierającego wszelkie działania na rzecz wdrażania bezpiecznych rozwiązań już na etapie projektowania. DND związany jest z najlepszymi publicznymi i niezależnymi instytucjami branżowymi, rzeczoznawcami i specjalistami ochrony przeciwpożarowej, projektantami oraz producentami zabezpieczeń i systemów przeciwpożarowych, podmiotami i środowiskami, dla których poprawa jakości bezpieczeństwa w Polsce jest nie tyle obowiązkiem, co pasją.
Wytyczony kierunek spowodował z rokiem 2016 czynnie włączenie się DND Project w działania Fundacji 112 (www.fundacja112.pl), tworzonej przez ludzi związanych z pożarnictwem i służbami mundurowymi, na rzecz bezpieczeństwa, edukacji i pomocy osobom poszkodowanym w wyniku pożarów, wypadków drogowych, wypadków przy pracy czy przy pełnieniu służby publicznej. W przygotowaniu są już kolejne trzy inicjatywy związane z profilaktyką na rzecz bezpieczeństwa, ze szczególnym uwzględnieniem bezpieczeństwa pożarowego, którego rozwój świadomości jest dla nas celem nadrzędnym.
Bezpieczeństwo – to się opłaca
Postęp cywilizacyjny czyni życie człowieka ciekawszym, wygodniejszym i pozornie bezpiecznym. Jednak w dobie zagrożeń terrorystycznych, energetycznych, jak również politycznych czy naturalnych, gdy niemal każdemu osiągnięciu towarzyszy element ryzyka, problem bezpieczeństwa wysuwa się na pierwsze miejsce. Dlatego naszym wspólnym zadaniem jest to ryzyko zminimalizować. Podsumowując, po wielu latach działania i obserwacji branży dochodzimy do przekonania, że mimo ogromu wykonanych zadań, najlepszych praktyk, wzmacniania świadomości i zaangażowania tak wielu środowisk nadal pozostaje dużo do zrobienia w zakresie bezpieczeństwa.
Zdjęcia: DND Project
straz.gov.pl – w roku 2015 w wymienionych obiektach było 9580 pożarów.
Bardzo dziękuję za tą informację
pozdrawiamy – redakcja
Dane zaczerpnięte z -straz.gov.pl- KG PSP Warszawa 3_1. Pożary wg kodu obiektu w rozbiciu na województwo, powiat.xlsx – [Data sporządzenia meldunku ze zdarzenia pomiędzy 01-01-2015 00:00 a 01-01-2016 00:00] Wydział Przetwarzania Danych Operacyjnych, Krajowe Centrum Koordynacji Ratownictwa i Ochrony Ludności