Wykorzystanie odpadów jako surowców wtórnych
Światowe zasoby naturalne kurczą się w szybkim tempie, co powoduje wzrost znaczenia wykorzystania przetworzonych odpadów, czyli surowców wtórnych. Jakie materiały można ponownie wykorzystać? Jaka jest rola odpadów w dążeniu do modelu gospodarki obiegu zamkniętego? Odpowiadamy na te i inne pytania.
Surowce wtórne – co to? Definicja
Surowce wtórne to materiały, które zostały już użyte i stały się odpadem, ale mogą być ponownie przetworzone i wrócić do obiegu materiałowego. Pochodzą one z przemysłu i działalności komercyjnej oraz gospodarstw domowych. Do powtórnego przetworzenia trafiają papier, szkło, tworzywa sztuczne i metale, a nawet odpady biodegradowalne. Umiejętne zarządzanie tymi zasobami przyczynia się do tworzenia bardziej zrównoważonych oraz odpowiedzialnych systemów produkcji i konsumpcji, co jest zgodne z Celami Zrównoważonego Rozwoju ONZ.
Kategorie surowców wtórnych
Surowce, które mogą być włączone w obieg materiałowy, dzieli się na dwie podstawowe grupy: metale oraz materiały niemetaliczne.
Pierwszą kategorią są surowce wtórne metaliczne. Jest to grupa materiałów metalowych, która może być wielokrotnie przetopiona i przetworzona bez znacznej utraty jakości. Stal, aluminium, cynk i miedź to tylko niektóre z metali oraz stopów, które można odzyskać i wykorzystać ponownie.
Do grupy surowców wtórnych niemetalicznych zalicza się m.in.: tworzywa sztuczne, papier, szkło, drewno, kauczuk i tworzywa poliamidowe. Niektóre z nich można przetwarzać wielokrotnie, praktycznie bez utraty jakości np. szkło. Inne natomiast jak np. papier czy plastik, zmieniają z każdym przetworzeniem swoje właściwości.
Surowce wtórne organiczne obejmują różne odpady organiczne, takie jak resztki żywności, obierki czy zielone odpady ogrodowe. Mogą one zostać przetworzone na kompost lub biogaz, przyczyniając się do regeneracji gleby lub produkcji energii odnawialnej. Niektóre z bioodpadów mogą być przetworzone na nowe przedmioty – np. z fusów do kawy mogą powstawać doniczki.
Rola segregacji odpadów i wtórnego ich wykorzystania
Odzysk i recykling surowców wtórnych pozwalają zmniejszyć ilość odpadów przy równoczesnym ograniczeniu potrzeby eksploatacji zasobów naturalnych. W związku z tym może być postrzegany jako element dbałości o środowisko jak i zapewnienia bezpieczeństwa surowcowego. Jego efektywność zależy jednak od na pozór bardzo prozaicznej czynności, czyli prawidłowej segregacji odpadów zarówno w gospodarstwach domowych, jak i zakładach produkcyjnych. To często ten etap jest decydujący, czy odpad stanie się surowcem, czy trafi na składowisko, popularnie nazywane wysypiskiem.
Dowiedz się więcej dlaczego segregacja i recykling odpadów są tak ważne>>
Segregacja, recykling a surowce wtórne – na drodze do gospodarki obiegu zamkniętego
Recykling i segregacja odpadów wpisują się w ideę gospodarki obiegu zamkniętego (GOZ). Zgodnie z nią materiały i produkty powinny zostać zaprojektowane w taki sposób, aby mogły być wielokrotnie używane, naprawiane i przerabiane. Natomiast, kiedy kończą swój cykl życia, można je przetworzyć na materiał wykorzystywany w innych produktach.
Jak już zostało powiedziane, kluczem do efektywnego wykorzystania odpadów jako surowców wtórnych jest ich właściwa segregacja. Jeśli odpady zostaną porozdzielane u źródła: np. w domu, proces ich sortowania i przetwarzania w kolejnych zakładach staje się znacznie prostszy, efektywniejszy, a w konsekwencji bardziej opłacalny. Reguła jest prosta – im więcej prawidłowo posegregowanych odpadów, tym więcej uzyskanych materiałów wtórnych. A to wszystko za sprawą recyklingu, dzięki któremu surowce wtórne są używane do tworzenia nowych produktów. W ten sposób ogranicza się wydobycie nowych zasobów, co przynosi korzyści ekonomiczne, ekologiczne i społeczne.
Dowiedz się więcej czym jest gospodarka obiegu zamkniętego>>
Odpady jako surowce wtórne – co można przetwarzać? Przykłady powtórnego wykorzystania odpadów
Tworzywa sztuczne (plastiki)
Tworzywa sztuczne, powszechnie nazywane plastikami stanowią całą paletę różnego typu materiałów. Odpowiednio posortowane i rozdzielone według konkretnych już typów tworzyw, np. tylko na PET, mogą ponownie znaleźć zastosowanie w butelkach. Sam proces obejmuje sortowanie, mycie, rozdrabnianie i przetapianie na granulki czy płatki, czyli regranulat.
Papier
Technologia przetwarzania papieru znana jest od lat. Proces ten zwykle obejmuje sortowanie, odbarwianie, mielenie i formowanie. Z masy celulozowej mogą powstać np. nowe opakowania, materiały biurowe i kartony. Do przetworzenia nadaje się jedynie czysty i suchy papier. Materiały papierowe, ze względu na skracanie się włókien celulozowych, tracą swoje właściwości z każdym kolejnym cyklem recyklingu. Mimo to, oblicza się, że papier może wrócić do obiegu nawet 5-6 razy.
Szkło
Szkło opakowaniowe nadaje się do wielokrotnego przetwarzania bez utraty jakości. Zużyte butelki i słoiki są zbierane, sortowane, myte i przetapiane na nowe produkty szklane. Aby stać się surowcem wtórnym, szkło dzieli się na frakcje ze względu na jego kolor i rodzaj. Warto dodać, że ceramika i szkło hartowane wymagają innych specjalistycznych metod przetworzenia i z tego względu powinny trafiać do innych pojemników niż szkło opakowaniowe.
Metal
Odpady z metali i ich stopów są przetapiane i formowane w nowe produkty. Pozyskiwanie materiałów pierwotnych jest kosztowne, cechuje się wysoką intensywnością zużycia zasobów naturalnych i powoduje zanieczyszczenie. Tymczasem metale i ich stopy mogą być poddawane recyklingowi bez ograniczeń.
Odpady organiczne
Resztki żywności i odpady ogrodowe, mogą być przetwarzane na kompost lub biogaz.
Korzyści płynące z surowców wtórnych
Powtórne wykorzystanie odpadów stało się w wielu branżach podstawą działań na rzecz zrównoważonego rozwoju. Gospodarka cyrkularna pozwala bowiem zaplanować i zarządzać produktem lub usługą w całym cyklu. Z założenia, poprzez ograniczenie marnotrawstwa, prowadzi ona do redukcji strat i racjonalnego wykorzystania zasobów. Same modele biznesowe różnią się w zależności od branży, ale cel pozostaje ten sam i wiąże się z odpowiedzialnością przedsiębiorców za środowisko. W tym kierunku zmierzają również przepisy prawne, a poważniejszemu potraktowaniu surowców wtórnych sprzyja również sytuacja międzynarodowa i potrzeba zapewnienia bezpieczeństwa surowcowego.
Dodaj komentarz