ZMIANY W ZAKRESIE PALIW, JAKUB GIL, KANCELARIA POLOWIEC I WSPÓLNICY
ZMIANY W ZAKRESIE PALIW
Jakub Gil
Prawnik – ekspert prawnych zagadnień rynku paliw
w Kancelarii Polowiec i Wspólnicy
Od wielu miesięcy na polskim rynku paliwowym pojawiały się coraz bardziej stanowcze głosy ze strony ugrupowań politycznych, organizacji branżowych oraz uczestników tego rynku domagające się wprowadzenia zmian regulacyjnych celem uporządkowania samowoli panującej wśród jego graczy. Rola rynku paliwowego w gospodarczej skali naszego kraju jest powszechnie znana – generuje on znaczne wpływy do budżetu państwa i jest jednym z najpewniejszych źródeł jego finansowania. Wspomniane postulaty, skądinąd słuszne, zostały przez polskiego ustawodawcę uwzględnione w postaci przyjęcia przez polski parlament w krótkim odstępie czasu dwóch ustaw – ustawy z dnia 7 lipca 2016 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 1052) zwana pakietem paliwowym oraz ustawy z dnia 22 lipca 2016 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 1165) zwana pakietem energetycznym.
Zmiany wprowadzone ww. pakietami są tak obszerne, iż ich dokładnie omówienie wymagałoby obszernej analizy. Z tej przyczyny za zasadne należy uznać omówienie najważniejszych aspektów tych zmian wraz z ich konsekwencjami dla rynku paliw ciekłych.
DEFINICJA PALIW[1]
[1] określone w załączniku В rozdziały 4 i 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1099/2008 z dnia 22 października 2008 r. w sprawie statystyki energii (Dz. Urz. UE L 304 z 14.11.2008, str. 1, z późn. zm.), których szczegółowy wykaz ustanawiają przepisy wydane na podstawie art. 32 ust. 6
NA CO ZWRÓCIĆ UWAGĘ
Pakiet paliwowy – skąd potrzeba zmian?
Celem pakietu paliwowego było podjęcie skutecznej walki z oszustwami podatkowymi, w tym wyłudzaniem VAT – u oraz procederem tzw. „znikających podatników”, czyli zgodnie z uzasadnieniem zmian:
1) uniemożliwienie obchodzenia zabezpieczającej funkcji koncesji na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą w obrocie paliwami,
2) uszczelnienie poboru podatku VAT w zakresie obrotu paliwami ciekłymi z zagranicą, oraz
3) uszczelnienie systemu koncesjonowania obrotu paliwami płynnymi z zagranicą.
Realizację tych założeń mają zapewnić w szczególności zmiany takie jak m.in. obciążenie podatnika obowiązkiem zapłaty podatku od wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw silnikowych w terminie 5 dni od wprowadzenia ich na terytorium RP. Płatnikami podatku w przypadku nabyć realizowanych w procedurze zawieszenia poboru akcyzy będą składy podatkowe i zarejestrowani odbiorcy w rozumieniu ustawy o podatku akcyzowym.
Pakiet paliwowy wprowadził znaczne obostrzenia w zakresie postępowania o udzielenie koncesji na wytwarzanie paliw ciekłych (WPC) i na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą (OPZ). Od dnia 1 sierpnia 2016 r. wnioskodawcy, który nie ma siedziby/miejsca zamieszkania/oddziału w Polsce i nabywa paliwa ciekłe na potrzeby prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium RP, nie zostanie wydana koncesja OPZ/WPC. Musi on także przedstawić zaświadczenie o zarejestrowaniu jako podatnik podatku VAT. Są to tylko dwa z czterech nowowprowadzonych warunków.
Podmioty, którym udzielona została koncesja OPZ lub WPC, a które nie spełniają ww. dwóch warunków, mają czas do 1 października 2016 r. na dostosowanie prowadzonej działalności do tych warunków oraz złożenie wniosku o zmianę koncesji w tym zakresie. W przeciwnym wypadku udzielona im koncesja wygaśnie.
Składasz wniosek o koncesję? Zacznij kompletować dokumenty już dziś.
Wniosek o udzielenie koncesji OPZ lub WPC będzie musiał zawierać dane o wiele bardziej wyczerpujące i szczegółowe niż dotychczas. Wprowadzone zostały także dodatkowe wymogi w zakresie udzielania wszystkich koncesji (m.in. konieczne jest przedstawienie zaświadczenia o niekaralności członków rad nadzorczych i osób uprawnionych do reprezentowania wnioskodawcy, czyli również prokurentów lub pełnomocników, jeżeli zostali ustanowieni).
Pakiet energetyczny = kontrola.
Pakiet energetyczny w pewnych aspektach stanowi uzupełnienie pakietu paliwowego (w szczególności w zakresie przesłanek odmowy udzielenia koncesji i treści koncesji). Ponadto, wprowadza on pojęcie podmiotu przywożącego oraz rejestru takich podmiotów, a także szereg nowych obowiązków, jakimi obarczono koncesjonariuszy paliwowych. Są to w głównej mierze obowiązki sprawozdawczo – informacyjne mające na celu wzmocnienie stopnia kontroli organów państwowych nad koncesjonariuszami i podmiotami przywożącymi.
W zakresie kontroli należy wspomnieć, iż znacznemu wzmocnieniu uległa pozycja Prezesa URE jako regulatora rynku, co ma zapewnić transparentność rynku paliw. Prezes URE będzie współpracował w ramach wykonywania nadanych mu uprawnień kontrolnych, na zasadach wskazanych w ustawie – Prawo energetyczne, z innymi organami państwowymi, spośród których warto wymienić takie jak ABW, PIH czy PIP.
Pakiet energetyczny wprowadził też istotne z punktu widzenia rynku paliwowego zmiany m.in. w ustawie o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym , ustawie o biokomponentach i biopaliwach ciekłych i ustawie o przewozie towarów niebezpiecznych.
Działania podjęte przez polskiego prawodawcę wydają się mieć charakter działań radykalnych, aczkolwiek koniecznych. Należy wskazać, że optymalna doza kontroli jest potrzebna na każdym rynku celem jego zabezpieczenia. Rynek całkowicie samoregulujący się nie ma szans na przetrwanie, szczególnie tak bardzo narażony na patologie jak rynek paliwowy. Problem polega jednak na tym, czy w tym przypadku ustawodawca nie zaaplikował zbyt dużej dawki kontroli?
Koncesjonariuszu – sądzisz, że zmiany Cię nie dotyczą? Bardzo się mylisz.
Na wprowadzone zmiany nie powinno się patrzeć obojętnie. Wynikają z nich bardzo poważne obowiązki również dla dotychczasowych koncesjonariuszy. Oba pakiety zobowiązują koncesjonariuszy do złożenia wniosku o zmianę koncesji . Niektórzy koncesjonariusze (WPC/OPZ) będą musieli złożyć dwa wnioski – termin na złożenie pierwszego mija 1 października 2016 r. W przypadku niezłożenia wniosku o zmianę koncesji wygaśnie ona z mocy prawa.
Przywozisz paliwo? Wpisz się do rejestru!
W przypadkach, w których uzyskanie koncesji paliwowej nie jest wymagane z tytułu przywozu paliwa do Polski, co do zasady konieczne będzie uzyskanie wpisu do rejestru podmiotów przywożących w terminie miesiąca od wejścia w życie przepisów wykonawczych na która na razie czekamy. Przywóz paliw ciekłych bez wymaganego wpisu do rejestru jest przestępstwem, za które grozi kara grzywny do 2 500 000 zł.
Koncesyjne novum
Od 2 września 2016 r. świadczenie usług załadowywania lub rozładowywania cystern drogowych, cystern kolejowych, cystern kontenerowych lub statków z wykorzystaniem instalacji przeładunku paliw ciekłych wymaga uzyskania wprowadzonej pakietem energetycznym nowej koncesji – koncesji na przeładunek paliw ciekłych. W terminie miesiąca od wejścia w życie przepisów wykonawczych należy złożyć odpowiedni wniosek, w przeciwnym wypadku prowadzenie działalności polegającej na przeładunku paliw ciekłych będzie stanowiło prowadzenie działalności bez wymaganej koncesji, co zgodnie z ustawą – Prawo energetyczne jest przestępstwem.
Czy mamy do czynienia z paliwową rewolucją?
W pewnym sensie na pewno tak, gdyż zaproponowane przez legislatora zmiany cechuje gruntowna chęć przebudowy dotychczasowego systemu. Trudno na chwilę obecną jednoznacznie przesądzać jaki będzie ich skutek. Nie ulega wątpliwości, że obecnie Urząd Regulacji Energetyki ma mnóstwo pracy do wykonania, a o ewentualną ocenę wprowadzonych zmian można będzie pokusić się najwcześniej po upływie paru miesięcy.
KONCESJE PALIWOWE W POLSCE[2]
[2] Stan prawny na 15 września 2016 r.;
Zgodnie z art. 3 ust. 12c) p.e. przez „podmiot przywożący” należy rozumieć osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, która samodzielnie lub za pośrednictwem innego podmiotu dokonuje przywozu paliw ciekłych.
Jak należy to rozumieć? Dlaczego URE nie precyzuje jasno, czy obowiązek zgłaszania jako podmiot przywożący dotyczy również przewoźników? Czy firma transportowa ma również obowiązek zgłaszania ?
Dzień dobry, a jeśli ja świadczę tylko usługi transportowe to wpisuje się w definicje „przywozu paliw ciekłych”? Czy też podlegam wpisowi do rejestru? Bo z mojej analizy wynika, że nie….Może mi Pan Mecenas potwierdzić?
Pozdrawiam
Marek