Twoje prawa – nasza misja
O nadużyciach administracji i prawach obywateli mówią Maciej Lisowski, dyrektor Fundacji LEX NOSTRA, od 15 lat pomagającej m.in. pokrzywdzonym działalnością urzędników, były asystent społeczny marszałka seniora Kornela Morawickiego, ministrów i posłów, oraz Marek Woch, doktor nauk prawnych, menedżer publiczny, przewodniczący Bezpartyjnych i Samorządowców, były zastępca Rzecznika MŚP.
Maciej Lisowski i Marek Woch
Czy urzędnik może podejmować decyzje całkowicie dowolnie?
Maciej Lisowski: Nie. Każdy urzędnik ma obowiązek działać w granicach prawa i na jego podstawie. Jeżeli przekracza swoje kompetencje, działa bezprawnie lub sprzecznie z zasadą proporcjonalności, narusza prawa obywatelskie członka społeczeństwa, czyli po prostu jednego z nas.
Jak rozpoznać, że działania urzędu są opresyjne?
Marek Woch: O opresyjności możemy mówić, gdy urząd nadużywa swoich uprawnień, ignoruje dowody, przeciąga postępowanie, stosuje presję lub nakłada bezprawne kary. Ważny jest brak rzetelnego uzasadnienia decyzji i naruszenie prawa obywatela do obrony.
Co mogę zrobić, jeśli czuję się niesprawiedliwie potraktowany przez urząd?
Maciej Lisowski: W takiej sytuacji ważne jest, żeby działać szybko. W pierwszej kolejności warto złożyć odwołanie lub zażalenie w ustawowym terminie. Można też złożyć skargę na urzędnika, wniosek o wyłączenie go z postępowania lub zaskarżyć decyzję do sądu administracyjnego.
Czy potrzebuję prawnika, żeby się bronić?
Maciej Lisowski: Nie w każdej sprawie jest to konieczne, ale w sporach z urzędami profesjonalna pomoc prawna znacznie zwiększa szansę powodzenia. Prawnik pomoże dobrać właściwą strategię, przygotuje argumentację prawną i przypilnuje terminów.
Jak misja Fundacji wpisuje się w obronę obywateli?
Maciej Lisowski: Naszym celem jest ochrona obywateli przed nadużyciami władzy administracyjnej. Reprezentujemy klientów w kontaktach z urzędami, prowadzimy postępowania odwoławcze, przygotowujemy skargi i wnioski oraz dbamy, aby urzędnik odpowiadał za swoje bezprawne działania.
Czy urząd może odmówić udzielenia informacji o sprawie?
Marek Woch: Nie. Każdy ma prawo wglądu do akt, poznania podstaw prawnych decyzji oraz pełnej informacji o przebiegu postępowania. Odmowa stanowi naruszenie prawa do jawności działania administracji.
Co zrobić, jeśli urząd działa opieszale lub celowo przeciąga sprawę?
Marek Woch: W takiej sytuacji można złożyć ponaglenie, a następnie skargę na bezczynność lub przewlekłość do sądu administracyjnego. Sąd może zobowiązać urząd do wydania decyzji w określonym terminie.
Czy urzędnik może mnie ukarać bez uprzedniego wysłuchania?
Marek Woch: Nie. Konstytucja i Kodeks postępowania administracyjnego gwarantują każdemu prawo do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji. Pominięcie tego etapu jest istotnym naruszeniem procedury.
Jakie są konsekwencje bezprawnych działań urzędnika?
Maciej Lisowski: Urzędnik może ponieść odpowiedzialność dyscyplinarną, karną lub cywilną. Druga strona sprawy ma prawo domagać się odszkodowania lub zadośćuczynienia za poniesioną szkodę materialną i niematerialną.
Czy walka z urzędem ma sens?
Maciej Lisowski: Tak. Choć urzędy dysponują dużymi zasobami, prawo stoi po stronie obywatela. Dzięki skutecznej strategii, cierpliwości i profesjonalnemu wsparciu można wygrać nawet trudny spór.
Jakie działania podejmują państwo w obronie obywatela?
Marek Woch: Analizujemy dokumentację, ustalamy naruszenia prawa, przygotowujemy pisma procesowe, reprezentujemy przed organami i sądami, a także monitorujemy, czy urząd wykonuje wyroki i decyzje korzystne dla obywatela.
Co wyróżnia podejście LEX NOSTRA?
Maciej Lisowski: Nie ograniczamy się do reakcji na działania urzędnika – działamy proaktywnie, przewidujemy możliwe ruchy strony przeciwnej i przygotowujemy kontrargumenty, zanim pojawią się kolejne problemy.
Czy można zapobiec opresyjnym działaniom urzędu?
Marek Woch: W wielu przypadkach tak. Dobrze przygotowane dokumenty, znajomość procedur i szybka reakcja mogą często zapobiec nadużyciom urzędu.
Jak zacząć walkę o swoje prawa?
Marek Woch: Najlepiej skontaktować się z nami jak najszybciej po otrzymaniu pierwszego pisma z urzędu. Czas działa na twoją korzyść tylko wtedy, gdy działasz świadomie i zgodnie z prawem.
Rozmawiał Mariusz Gryżewski
Dodaj komentarz