Przesunąć punkt ciężkości w kierunku B+R

Zainicjowanie procesów innowacyjnych w podmiocie gospodarczym to nie tylko efekt zgromadzonej wiedzy, środków finansowych, które mogą być zainwestowane, oraz kapitału ludzkiego, ale również przesłanki indywidualne, motywujące przedsiębiorców decydujących się na wprowadzenie innowacji.

Z analizy statystycznej wynika, że duże i średnie przedsiębiorstwa częściej decydują się na rozwój poprzez innowacje. Takie przedsiębiorstwa relatywnie łatwiej mogą poradzić sobie z wysokim ryzykiem i kapitałochłonnością procesu innowacyjnego. Wychodząc temu naprzeciw, w Ministerstwie Gospodarki przygotowany został projekt Programu Rozwoju Przedsiębiorstw do 2020 roku (PRP), który w najbliższym czasie będzie omawiany na posiedzeniu Rady Ministrów. Dokument jest katalogiem instrumentów wsparcia rozwoju innowacyjności i przedsiębiorczości w Polsce.

Jednocześnie, dokument ten stanowi program wykonawczy do Strategii Innowacyjności i Efektywności Gospodarki (SIEG). Obejmuje on zarówno usuwanie barier i tworzenie przyjaznego otoczenia dla przedsiębiorstw, jak i aktywne działania na rzecz wzrostu ich innowacyjności i konkurencyjności. Wskazane w Programie instrumenty koncentrują się na tworzeniu bardziej przyjaznego otoczenia dla biznesu, wzmacnianiu różnorodnych form finansowania B+R i innowacji, podnoszeniu jakości kapitału ludzkiego dla innowacyjności, wzmacnianiu współpracy przedsiębiorców ze światem nauki oraz samych przedsiębiorców, e-gospodarce, a także zrównoważonym rozwoju.

Instrumenty wsparcia przedstawione w PRP adresowane są do wszystkich podmiotów gospodarczych, w tym również małych i średnich przedsiębiorstw. W Polsce wydatki na B+R są niższe niż w sąsiednich państwach Europy Środkowo-Wschodniej. Z reguły innowacyjną działalność badawczą i rozwojową zastępuje absorpcja technologii, która obecnie, poprzez inwestycje w środki trwałe, stanowi główną część wydatków na innowacje w polskich przedsiębiorstwach (87 proc.). Wydatki związane z B+R, w tym na zewnętrzne i wewnętrzne B+R oraz pozyskiwanie wiedzy zewnętrznej, wynoszą jedynie 13 proc. całkowitych wydatków na innowacje w sektorze prywatnym. Absorpcja technologii powinna nadal pobudzać rozwój kraju, jednak nie ulega wątpliwości, że Polska będzie musiała w znaczącym stopniu przesunąć punkt ciężkości w kierunku B+R i tworzenia innowacyjnych produktów i usług. Miarą procesów innowacyjnych są wskaźniki obrazujące ochronę własności przemysłowej w danym kraju. W 2011 roku w Urzędzie Patentowym Rzeczypospolitej Polskiej dokonano 3878 zgłoszeń krajowych wynalazków, tj. o 21 proc. więcej w stosunku do roku poprzedniego oraz udzielono 1989 patentów na wynalazki krajowe, tj. o 43,6 proc. więcej niż przed rokiem (źródło: Bank Danych Lokalnych GUS).

Aktualnie najbardziej popularnym instrumentem wsparcia publicznego – niezależnie od rodzaju interwencji, grupy docelowej i ryzyka związanego z realizacją inwestycji – są bezzwrotne dotacje. Rola kredytów, kapitału podwyższonego ryzyka i prywatnych instrumentów kapitałowych, jak również ulg podatkowych jest mniejsza. W nowej perspektywie finansowej zwiększy się znacznie instrumentów zwrotnych tak, aby zwiększyć liczbę przedsiębiorców objętych wsparciem. Wsparcie rozwoju przedsiębiorstw będzie skoncentrowane w obszarach wskazanych w SIEG.

Innowacyjność przyczyni się do poprawy pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstw działających w Polsce, pozwalając na ich szybki rozwój, bardziej efektywne zaspokajanie potrzeb klientów oraz skuteczną odpowiedź na wyzwania globalne, przed jakimi stoi Polska. Pobudzenie innowacyjności przedsiębiorstw będzie wiązało się w szczególności ze wsparciem innowacji technologicznych, czego istotnym elementem będą instrumenty wspierające działalność badawczo-rozwojową przedsiębiorców, pobudzanie większego zaangażowania środków prywatnych na ten cel oraz wspieranie komercjalizacji wyników prac B+R.