Raportowanie zintegrowane – nowy trend prezentowania danych

raport Orlen

Sprawozdawczość przedsiębiorstw od lat stanowi przedmiot licznych dyskusji i modyfikacji. Związane z nią obowiązki i wyzwania, przed którymi stają organizacje, nieustannie się zmieniają, a interesariuszom zależy, aby wszelkie dane były odpowiednio usystematyzowane, rzetelne oraz jasno przedstawione. Wymusiło to konieczność stworzenia nowoczesnej metody gromadzenia i prezentowania obszernych materiałów zawierających informacje o działalności firm. Odpowiedzią jest raportowanie zintegrowane, które umożliwia przedstawienie wszystkich niezbędnych informacji finansowych i pozafinansowych w ramach jednego dokumentu.

Raportowanie zintegrowane to proces przekazywania wiedzy na temat wszelkich obszarów działalności firmy. Jego wynikiem jest dokument – raport zintegrowany, udostępniany wszystkim osobom oraz podmiotom zainteresowanym kompleksowymi informacjami na temat danego przedsiębiorstwa. W PKN Orlen jest to jeden z istotnych elementów komunikacji z interesariuszami. Do tej pory opublikowano cztery raporty zintegrowane, które prezentują różne aspekty działalności Grupy Orlen w ujęciu rocznym. Ta forma raportowania zastąpiła publikowane do 2013 roku oddzielne raporty roczne, środowiskowe i społecznej odpowiedzialności biznesu. Przy pracach związanych z przygotowaniem raportu zintegrowanego PKN Orlen uczestniczy kilkudziesięciu pracowników z różnych obszarów, m.in. finansów, marketingu, relacji inwestorskich, ochrony środowiska, BHP i HR.

Wytyczne do tworzenia raportu

W 2010 roku powołano do życia International Integrated Reporting Council (IIRC) – instytucję, która w ramach swojej działalności sporządziła strukturę oraz zbiór wytycznych rekomendowanych przy tworzeniu raportów zintegrowanych. Wśród nich znajdują się następujące obszary tematyczne: informacje o organizacji i otoczeniu zewnętrznym, ład korporacyjny, model biznesowy, szanse i zagrożenia, strategia i alokacja zasobów, dokonania i wyniki finansowe firmy, podstawa sporządzenia i prezentacji raportu oraz tzw. outlook, gdzie prezentuje się podejście firmy w perspektywie długoterminowego rozwoju, trendy i prognozy rynkowe.

Informacje niefinansowe

Ważną część raportu zintegrowanego stanowią informacje niefinansowe. Zeszłoroczna zmiana w przepisach unijnych spowodowała konieczność raportowania tego typu danych przez firmy będące jednostkami zainteresowania publicznego na terenie Unii Europejskiej. W przypadku Grupy Orlen raportowanie niefinansowe jest sporządzane według międzynarodowego standardu Global Reporting Initiative (GRI). Uwzględnia on takie elementy, jak pośredni wpływ ekonomiczny, zgodność z regulacjami, praktyki zatrudniania i godnej pracy, praktyki zakupowe, zagadnienia środowiskowe oraz odpowiedzialność za produkt. GRI to jeden z najpopularniejszych standardów z wytycznymi dotyczącymi raportowania niefinansowego. Inny często wykorzystywany standard z tego zakresu został przygotowany przez United Nations Global Compact.

Raporty zintegrowane zyskują na popularności

Tworzenie raportów zintegrowanych zyskuje coraz większą popularność na świecie i staje się nieodzownym elementem funkcjonowania dużych podmiotów gospodarczych. Pokazują to wyniki najnowszych badań, które potwierdzają rosnące znaczenie raportowania informacji niefinansowych m.in. dla inwestorów. Przykładami tego typu badań są Tomorrow’s Investment Rules 2.0 (Ernst & Young) oraz Central Europe Top 500 (Deloitte).

Ciekawostką jest, iż najdłuższe tradycje w opracowywaniu raportów zintegrowanych mają firmy z Republiki Południowej Afryki. Wiąże się to z faktem, iż spółki notowane na giełdzie w Johannesburgu (Johannesburg Stock Exchange) od kilku lat mają obowiązek ich sporządzania. Najlepsze z nich są nagradzane w prestiżowych konkursach, np. Excellence in Integrated Reporting Awards, organizowanym przez Ernst & Young. W 2018 roku trzy pierwsze miejsca zajęły kolejno: Nedbank Group Ltd., Redefine Properties Ltd. oraz Kumba Iron Ore Ltd. Raporty zintegrowane południowoafrykańskich organizacji uznawane są za wzorcowe i stanowią benchmark dla firm europejskich, w tym polskich.

Raport elektroniczny – jeszcze więcej zalet

W niektórych krajach istnieje obowiązek realizacji audytu uwierzytelniającego i uwiarygodniającego dane niefinansowe zawarte w raporcie zintegrowanym. W Polsce nie ma takiej konieczności, jednak jest to uznawane za dobrą praktykę. Natomiast w Grupie Orlen weryfikacja niefinansowa odbywa się według standardu ISAE 3000 (International Standard on Assurance Engagements). Audytor przeprowadza niezależną ocenę wskaźników profilowych i szczegółowych opracowanych zgodnie ze standardem GRI G4. W ramach niezależnej oceny przeprowadza się m.in. przeglądy procesów i systemów zbierania i agregowania danych oraz przeglądy dokumentacji. Audytor uwierzytelnia i potwierdza prawdziwość danych opublikowanych w raporcie zintegrowanym.

W celu uatrakcyjnienia raportu zintegrowanego warto wyjść poza papierową wersję tego dokumentu. Istnieje szereg narzędzi i funkcjonalności możliwych do zaimplementowania w elektronicznej wersji raportu, dzięki którym zyskuje on dodatkowe funkcje i możliwości ułatwiające użytkownikowi dostęp do konkretnych poszukiwanych treści. Wśród przykładów tego typu udogodnień można wymienić m.in.: interaktywne kluczowe wskaźniki efektywności prezentujące bieżące i historyczne dane, interaktywny słownik pojęć finansowych i branżowych, tabelę wskaźników GRI, według których raportowana jest działalność pozafinansowa. W elektronicznych wersjach raportów zintegrowanych można zamieszczać także liczne materiały multimedialne, tabele, wykresy oraz interaktywne infografiki, które mogą przedstawiać np. model biznesowy przedsiębiorstwa lub – jak w przypadku Grupy Orlen – mapę rynków, na które trafiają wytwarzane produkty.

Zintegrowany raport, zintegrowane korzyści

Korzyści wynikających z wdrożenia raportu zintegrowanego w firmie jest wiele. Najważniejszą wydaje się możliwość połączenia grupy raportów w jeden zbiorczy.

Katarzyna Krzywicka, Zespół Wizerunku Korporacyjnego, Obszar Komunikacji Korporacyjnej, PKN Orlen

Interesariusze nie muszą już analizować kilku bądź kilkunastu dokumentów. Wystarczy jeden, w którym w kompleksowy, przejrzysty i uniwersalny sposób przedstawiono wszystkie szczegóły dotyczące działalności firmy. Taka forma prezentacji danych jest atrakcyjniejsza z punktu widzenia potencjalnych kontrahentów, dzięki czemu zwiększa się szansa przedsiębiorstwa na pozyskanie partnerów do współpracy.

Raport zintegrowany niweluje także ryzyko zawarcia sprzecznych informacji w dwóch odrębnych dokumentach. To wszystko sprawia, że opracowywanie raportu zintegrowanego, zawierającego dane finansowe i pozafinansowe, jest korzystne zarówno dla firmy, jak i jej otoczenia, a w najbliższej przyszłości stanie się prawdopodobnie normą w obszarze raportowania dużych podmiotów gospodarczych w Polsce i w Europie.