Czytanie chińskich nazw i nazwisk – kilka wskazówek
Chiny odgrywają coraz ważniejszą role w światowej gospodarce. Mówi się nawet, że XXI wiek będzie erą Azji-Pacyfiku z dominującą tam gospodarką chińską. Jednak wiedza o tym kraju jest ciągle niska. Czytanie chińskich nazw i nazwisk sprawia problemy nawet dziennikarzom. Brak wiedzy o językach Chin przejawia się choćby częstymi pytaniami zadawanymi na forach internetowych: “Ile liter liczy chiński alfabet?”
Często słyszę, dziennikarzy różnych stacji przekręcających chińskie nazwiska. Możemy na przykład dowiedzieć się o istnieniu nieznanej Chińczykom osoby o nazwisku ‘Ksi’ Jinping, która w dodatku pełni nieistniejącą funkcję prezydenta Chin. Jeden z dziennikarzy twierdził nawet z uporem, że nazwisko Mao Zedong czyta się obecnie inaczej, bo Chińczycy zmienili wymowę. Oczywiście to nie Chińczycy zmienili wymowę, tylko Polscy pisownię. – Mówi dr Wojciech Ostrowski.
Chińskie znaki są ideogramami. Każdy znak ma swoje znaczenie, natomiast słowa w chińskim języku państwowym mogą składać się z jednego, lub kilku znaków. Na przykład słowo dianhua – telefon składa się z dwóch znaków: dian (elektryczność) i hua (słowo). Trzeba przy tym pamiętać, że w Państwie Środka występują dziesiątki dialektów i znaki – podobnie jak cyfry w Europie – w każdym dialekcie są inaczej czytane, przy zachowaniu ich znaczenia.
Żeby utrudnić życie Europejczyka uczącego się pisać po chińsku, w latach pięćdziesiątych XX wieku w Chińskiej Republice Ludowej dokonano uproszczenia pisowni. Obecnie więc w krajach, gdzie mieszkają Chińczycy, współistnieją dwa pisma: tradycyjne (na przykład na Tajwanie) i uproszczone (w ChRL).
Ponieważ znaki chińskiego pisma są ideogramami i każdy z nich ma swoje znaczenie, więc i ich liczba musi być odpowiednio duża. By swobodnie pisać w tym języku, trzeba znać ich kilka tysięcy. Niestety, jedyną metodą, by umieć je przeczytać, jest nauczenie się na pamięć.
Oczywiście występują różne sposoby transkrypcji znaków chińskich i zapisywania ich fonetycznie alfabetem łacińskim. Na świecie istnieje wiele takich transkrypcji. Między innymi w latach trzydziestych XX wieku Polska Akademia Umiejętności uchwaliła polską transkrypcję języka chińskiego. Można ją spotkać w starych książkach i czasopismach.
Jednak obecnie powszechnie używa się na świecie transkrypcji o nazwie pinyin. Również w Polsce stosuje się ją od ponad 20 lat.
Czytanie chińskich nazw i nazwisk w transkrypcji pinyin
Transkrypcję pinyin stosuje się obecnie powszechnie, gdy piszemy o Chińskiej Republice Ludowej. Wyjątek stanowią nazwy i nazwiska, które zostały spolszczone, są powszechnie znane w innym zapisie, a czasem przyjmują inne brzmienie w chińskim języku państwowym, na przykład Czang Kaj-szek – (Jiang Jieshi), Pekin – (Beijing), Sun Jat-sen – (Sun Zhongshan).
Należy tu dodać że chiński język państwowy putonghua, czyli język potocznie znany jako język chiński, został stworzony, by umożliwić komunikowanie się mieszkańcom Chin, którzy w swoich środowiskach posługują się własnymi dialektami.
By poprawnie czytać pinyin, trzeba pamiętać, że języku chińskim spółgłoski dzielą się na dźwięczne i przydechowe. Brzmienie spółgłoski przydechowej najbliższe oryginalnemu uzyskujemy przez dodanie do niej „h” np.: „ph”, „th”. Poniższa tabela ułatwi czytanie chińskich nazw. Mówi ona, jak czytać głoski w transkrypcji pinyin. Głoski, które nie znalazły się w tabeli, czytamy jak w języku polskim.
| Pisownia | Najbliższa polska spółgłoska |
| b | p – dźwięczne |
| p | p – przydechowe (ph) |
| c | c – przydechowe (ch) |
| z | c – dźwięczne |
| d | t – dźwięczne |
| t | t – przydechowe (th) |
| g | k – dźwięczne |
| k | k – przydechowe (kh) |
| i | y – po „c”, „ch”, „r”, „s”, „sh”, „z” |
| j | ć – dźwięczne |
| q | ć – przydechowe (ćh) |
| r | ż – na początku sylaby |
| u | Jak niemieckie ü po „j”, „q”, „x”, „y” |
| w | ł |
| x | ś |
| y | j |
| r | Na końcu wyrazu jak angielskie „ar” |
| ian | ien |
| ch | cz – przydechowe (czh) |
| zh | cz – dźwięczne |
| sh | sz |
| ong | ung |
| ng | jak angielskie „ng” |
| iu | iou |
Dodaj komentarz