III filar w planie Mateusza Morawieckiego – najważniejsze założenia

Bankowość i Finanse Społeczeństwo Ubezpieczenia

Przygotowany przez wicepremiera Mateusza Morawieckiego Plan na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju zakłada, że aby żyć godnie na emeryturze, Polacy muszą nauczyć się oszczędzać. Program Budowy Kapitału (PPK) uwzględnia między innymi reformę systemu emerytalnego PPK, której głównym założeniem jest położenie znacznie większego nacisku na III filar, czyli samodzielną budowę kapitału.

W myśl Programu Budowy Kapitału, III filar ma składać się ze znanych już Indywidualnych Kont Emerytalnych, Indywidualnych Kont Zabezpieczenia Emerytalnego, Pracowniczych Programów Emerytalnych oraz nowości, czyli Pracowniczych Planów Kapitałowych oraz Indywidualnych Planów Kapitałowych. Wszystkie te narzędzia opierają się na budowie własnego kapitału emerytalnego w ramach programu regularnego oszczędzania, który państwo ma wspierać dzięki systemowi ulg i zachęt fiskalnych.

Podstawową zmianą w stosunku do dotychczasowego podejścia do III filaru jest domyślne włączenie do niego wszystkich pracowników. Każdy pracujący będzie mógł dobrowolnie z niego zrezygnować poprzez złożenie stosownego pisemnego oświadczenia w terminie 3 miesięcy od utworzenia Pracowniczego Planu Kapitałowego.

Dodatkowa emerytura – kliknij i dowiedz się więcej.

Pracowniczy Plan Kapitałowy – domyślnie oszczędzamy

Nowe rozwiązanie – Pracowniczy Plan Kapitałowy – zakłada, że pracodawca będzie wpłacał składkę do funduszu inwestycyjnego prowadzonego przez Polski Fundusz Rozwoju, spółkę Skarbu Państwa powołaną specjalnie do zarządzania wpłatami z PPK. Docelowo powołanych ma zostać kilka funduszy inwestycyjnych o różnym stopniu ryzyka, dopasowanych do wieku i preferencji oszczędzających.

W myśl PPK pracownik byłby zobowiązany przelewać 2 proc. wynagrodzenia. Zatrudniony ma możliwość powiększenia kwoty o dodatkowe 2 punkty procentowe. Oznacza to, że pracujący może przeznaczyć nawet 4 proc. swojego wynagrodzenia na PPPK .

Pracodawca może na plan przeznaczyć dodatkowe 1,5 proc. wynagrodzenia pracownika. Kolejne 0,5 proc. przeznacza państwo poprzez obniżenie składki na Fundusz Pracy. Dodatkowo pracodawca może powiększyć kwotę o kolejny punkt procentowy.

Pracodawca odpisuje sobie wysokość składek od składek na Fundusz Pracy. Dodatkowo każdy pracujący dostaje od państwa 250 złotych kapitału początkowego.

Zapisanie pracowników do Pracowniczego Planu Kapitałowego będzie obowiązkowe dla wszystkich pracodawców zatrudniających ponad 19 osób. Mniejsze przedsiębiorstwa będą mogły zaoferować pracownikom zarówno PPK jak i Indywidualne Plany Kapitałowe, które będą dedykowanymi programami oszczędzania przygotowanymi przez pracodawcę w porozumieniu z wybraną instytucją finansową.

Po osiągnięciu wieku emerytalnego pracownik będzie mógł jednorazowo wypłacić 25 proc. zgromadzonych środków.

Symulacje przeprowadzone na potrzeby prezentacji Planu w Ministerstwie Finansów wskazują, że po 40 latach oszczędzania pracownik zarabiający 4313 zł brutto byłby w stanie zebrać nawet dodatkowe 233 tys. złotych zakładając składkę w wysokości 4 procent.

IKE i IKZE bez zmian

Plan sformułowany przez wicepremiera Mateusza Morawieckiego zakłada utrzymanie dostępnych rozwiązań, takich jak IKE, IKZE oraz Pracownicze Programy Emerytalne, przy jednoczesnym ograniczeniu związanej z nimi biurokracji, między innymi poprzez informatyzację ZUS.

IKE oraz IKZE to rozwiązania, między którymi istnieją pewne różnice:

roczna wysokość wpłat na IKE nie może przekroczyć trzykrotności przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia. Dla IKZE limit ten wynosi 1,2 krotność;
środki z IKE można wypłacić bez utraty korzyści podatkowych po 60. roku życia lub po 55. roku życia i nabyciu praw emerytalnych. Z IKZE wypłaty można dokonać dopiero po ukończeniu 65 roku życia. W obu wypadkach należy dokonywać wpłat na konto przez pięć dowolnych lat kalendarzowych;
wypłaty z IKE nie są opodatkowane. Wypłaty z IKZE są objęte zryczałtowanym podatkiem dochodowym w wysokości 10 procent (zakładając spełnienie warunku regularności wpłat;
w przypadku IKE odsetki od zgromadzonych środków zwolnione są z podatku dochodowego od zysków kapitałowych. W przypadku IKZE wpłaty są odliczane od podstawy opodatkowania przy rozliczaniu podatku dochodowego,
z obu kont można wcześniej wypłacić zgromadzone środki. W przypadku IKE oznacza to odprowadzenie 19 proc. podatku od zysków kapitałowych do urzędu skarbowego. Wypłata z IKZE jest opodatkowana według skali podatkowej. Środki z IKE można wypłacić w części, a z IKZE jedynie w całości.

Zarówno w przypadku IKE jak i IKZE zgromadzone środki podlegają dziedziczeniu.

Podsumowanie

Najważniejszą zmianą z perspektywy pracowników jest domyślne uczestnictwo w programie oszczędzania. Dotychczasowe inicjatywy miały charakter dobrowolny, przez co cieszyły się umiarkowaną popularnością. W marcu 2016 roku prowadzonych było 859 tys. kont emerytalnych, co przy około 6 milionach zatrudnionych (dane GUS za I kwartał 2016 r.) jest niewysoką wartością. Plan Morawieckiego ma ambicję to zmienić, przede wszystkim dzięki domyślnemu uczestnictwu w PPK znacznej większości zatrudnionych.