Pogorszenie koniunktury w polskim rolnictwie

W IV kwartale 2014 r. nastąpiło pogorszenie koniunktury rolnej. Ogólny wskaźnik koniunktury obniżył się o 5,3 pkt., z poziomu 0,9 pkt. do -4,4 pkt.

Spadek wskaźnika koniunktury wynika zarówno ze zmniejszenia się przychodów gospodarstw rolnych jak i pogorszenia się ich nastrojów. Wskaźnik wyrównanych przychodów pieniężnych obniżył się o 5,1 pkt. (z -0,6 pkt. do -5,7 pkt.), a wskaźnik zaufania o 5,8 pkt. (z 4,0 pkt. do -1,8 pkt.). Osłabienie tendencji rozwojowej w polskim rolnictwie postępuje.

Na negatywne oddziaływanie czynników cyklicznych nakłada się nadto ujemny wpływ czynników sezonowych. Niekorzystne zmiany koniunktury nie s ą jednak głębokie – ogólny wskaźnik koniunktury zmniejszył się w skali roku o zaledwie 2,5 pkt. Niestety, nie powinniśmy spodziewać się poprawy sytuacji w polskim rolnictwie w najbliższych miesiącach. Nadchodzi zimowy przestój i widać to w saldach prognostycznych ankiety rolnej – oczekiwania rolników co do ich sytuacji finansowej s ą pesymistyczne.

Pogorszenie koniunktury rolnej odnotowano we wszystkich badanych grupach gospodarstw rolnych za wyjątkiem gospodarstw najmniejszych, o areale do 7 ha. Największe spadki wskaźnika koniunktury zarejestrowano w gospodarstwach największych, o powierzchni powyżej 50 ha (o 6,8 pkt.), położonych w makroregionie zachodnim (o 10,7 pkt.), prowadzonych przez rolników w wieku 31-45 lat (o 6,5 pkt.), z wykształceniem średnim lub pomaturalnym zawodowym (o 6,5 pkt.).

Osłabienie koniunktury uwidacznia się również w saldach diagnostycznych ankiety rolnej. Salda pytań o: sytuację finansową, zakupy obrotowych środków produkcji i inwestycje spadły w porównaniu z wynikami badania w III kwartale br.

Wzrosło jedynie saldo oszczędności (o 6,1 pkt.), co należy tłumaczyć zwiększeniem przychodów pieniężnych gospodarstw rolnych w III kwartale i motywem przezornościowym, który ujawnia się przed zbliżającym się okresem zimowym, kiedy dochody gospodarstw rolnych s ą zazwyczaj
niższe od średnich w roku. Spadki sald są jednak niewielkie; bądź co bądź, rok 2014 pod względem finansowym i na tle ostatnich 10 lat był dla polskiego rolnictwa bardzo pomyślny. Jedynie salda zakupów nawozów, pasz i środków ochrony roślin s ą większe, rzędu 7-14 pkt., jest to jednak w większym stopniu wynik spodziewanego sezonowego zmniejszenia produkcji rolnej niż spowolnienia wywołanego działaniem czynników cyklicznych.

Mniej rolników wzięło i zamierza wziąć kredyt. Zwykle towarzyszy temu wzrost dostępności kredytów udzielanych na warunkach preferencyjnych i tak też jest tym razem – o 4,7 pkt. proc. zwiększył się odsetek gospodarstw informujących o braku trudności w jego uzyskaniu.

Warunki pogodowe w mijającym roku były bardzo sprzyjające dla gospodarstw rolnych; 19,2 % ankietowanych w ogóle nie odczuła efektów anomalii pogodowych, a zaledwie 5,5 % tych, które w jakiś sposób do świadczyły skutków żywiołowych, oceniło je jako dotkliwe. Jest to najlepszy wynik od chwili włączenia tego pytania do ankiety badania koniunktury w rolnictwie.

Opracował: Konrad Walczy

SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE Instytut Rozwoju Gospodarczego