Windykacja należności – czym jest i jak przebiega?

Bankowość i Finanse Firma Prawo Publikacje

Banki, firmy pożyczkowe, dostawcy usług publicznych i przedsiębiorcy – to właśnie oni najczęściej korzystają z windykacji. Czym jest windykacja? Jakie wyróżnia się etapy windykacji? I wreszcie – ile trzeba zapłacić za wsparcie profesjonalistów, aby odzyskać należność?

Co to jest windykacja należności i kiedy do niej dochodzi?

Windykacja to po prostu dochodzenie roszczeń. Jest to legalny proces, którego celem jest np. odzyskanie przez przedsiębiorcę pieniędzy (zapłaty) za dostarczone produkty lub zrealizowane usługi. Podejmując działania windykacyjne, wierzyciel (lub działający w jego imieniu specjalista) próbuje skłonić dłużnika do uregulowania zaległego zobowiązania. Windykacja często obejmuje negocjacje i ustalenie warunków spłaty akceptowalnych dla każdej ze stron.

Działania windykacyjne mają związek z istnieniem długu. Jeżeli klient czy kontrahent spłaca należności w terminie, windykacja nie ma racji bytu. Inaczej mówiąc, windykacja jest uruchamiana wówczas, gdy strona umowy nie wywiązuje się ze swoich obowiązków – nie płaci rat zaciągniętego kredytu lub nie wpłaca środków za odebrany towar.

Jakie są rodzaje windykacji?

Aby odzyskać dług, można skorzystać z różnych narzędzi. W związku z tym wyróżnia się kilka rodzajów windykacji. Stanowią one jednocześnie etapy windykacji. Najczęściej jest tak, że kolejny etap jest wdrażany, gdy poprzedni nie przyniósł oczekiwanych rezultatów, czyli nie doprowadził do spłaty długu. Kolejne etapy windykacji charakteryzują się coraz większą presją, jakiej zostaje poddany dłużnik.

Rodzaje windykacji – podział:

Windykacja miękka (windykacja polubowna). Jak wskazuje nazwa, ten rodzaj windykacji nie wiąże się z radykalnymi działaniami. W ramach windykacji miękkiej wierzyciel, prawnik lub firma windykacyjna kontaktują się różnymi kanałami z dłużnikiem, przypominając mu o istnieniu długu.
Windykacja sądowa. Gdy dłużnik ignoruje wezwania do zapłaty i wszelkie próby ugodowego załatwienia sprawy, następnym krokiem jest skierowanie sprawy do sądu. To właśnie windykacja sądowa. Etap ten jest inicjowany poprzez przygotowanie i złożenie do sądu pozwu o zapłatę.
Windykacja egzekucyjna. Niekiedy nawet wyrok sądu nie mobilizuje dłużnika do uregulowania długu. Wówczas przychodzi czas na przekazanie sprawy do komornika sądowego, który dysponuje szerokimi możliwościami – może zająć składniki majątku dłużnika i następnie zlicytować je, odzyskując pieniądze dla wierzyciela.

Jak przebiega proces windykacji i ile trwa odzyskanie należności?

Proces windykacji jest złożony – z reguły zaczyna się od próby nakłonienia dłużnika do spłaty należności. Windykacja miękka, bo o niej mowa, ma tę zaletę, że wiąże się z niskimi kosztami. Kolejne kroki prawne nie tylko generują koszty (np. wierzyciel musi pokryć zaliczkę na działanie komornika sądowego), ale również mogą negatywnie wpłynąć na relacje między wierzycielem a dłużnikiem. Stąd też przedsiębiorcy, którym zależy na dalszej współpracy z kontrahentem, często zasięgają opinii prawnika.

Skorzystanie z profesjonalnej porady prawnej to dobre rozwiązanie również wówczas, gdy wierzyciel obawia się, że dłużnik ukryje swój majątek. Trzeba pamiętać, że windykacja miękka, mimo że może przynieść oczekiwany rezultat, daje też dłużnikowi czas na działanie. Pracownicy firm windykacyjnych mają ograniczone pole działania – ich uprawnienia są niewielkie. Nie mogą oni choćby zająć ruchomości należących do dłużnika, by wystawić je na sprzedaż. To właśnie sprawia, że zaplanowanie procesu windykacji jest tak ważne.

Ile trwa odzyskanie długu? Od kilku tygodni do kilku lat. Kluczowy jest stan majątkowy dłużnika – jeżeli dłużnik:

Nie posiada żadnych wartościowych rzeczy i nie uzyskuje dochodu – wierzyciel nie ma wielkich szans na odzyskanie swoich pieniędzy. Jednak posiadając tytuł wykonawczy, wierzyciel może w przyszłości skorzystać z pomocy komornika sądowego, który podejmie próbę wyegzekwowania należności.
Posiada majątek – pozostaje kwestia tego, czy spłaci zadłużenie dobrowolnie, czy też konieczne będzie zaangażowanie komornika sądowego. Jeżeli dłużnik współpracuje z wierzycielem, sprawa powinna zostać zamknięcia maksymalnie w ciągu kilku miesięcy.

Ile kosztuje windykacja?

Nie sposób jednoznacznie wskazać kosztów windykacji. To, z jakimi wydatkami będzie wiązać się odzyskanie środków, zależy od kilku czynników: wysokości długu, etapu windykacji i czasu, jaki upłynął od momentu wymagalności należności. Ogólna zasada jest następująca: im dłużej trwa odzyskiwanie długu, tym wyższe zostaną wygenerowane koszty. Jest też dobra wiadomość dla wierzycieli – mowa o rekompensacie za koszty odzyskiwania należności.

Zasady naliczania rekompensaty za koszty odzyskiwania należności precyzuje ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Zgodnie z nią wierzyciel może naliczyć 40 euro, 70 euro lub 100 euro w zależności od wartości świadczenia pieniężnego – odpowiednio do 5000 zł, od 5000 do 50 000 zł i powyżej 50 000 zł. To nie wszystko – wierzycielowi przysługuje też zwrot kosztów windykacji, które przewyższają podane kwoty.

Jeżeli odzyskaniem długu zajmie się komornik sądowy, to wierzyciel może liczyć na to, że finalnie kosztami zostanie obciążony dłużnik. Stanie się tak wówczas, gdy egzekucja okaże się skuteczna.