Fundacja rodzinna jako FIZ 2.0
Wkrótce firmy rodzinne otrzymają nowe narzędzie, które ma umożliwić zachowanie ciągłości funkcjonowania firmy po śmierci jej nestora i pomóc zabezpieczyć majątek firm rodzinnych przed niekontrolowanym podziałem w wyniku dziedziczenia. Nowe przepisy wprowadzone zostaną Ustawą o fundacji rodzinnej. Wejdzie ona w życie 22 maja br.
− Na etapie prac legislacyjnych wokół fundacji rodzinnych pojawiło się wiele kontrowersji, niemniej rynek oczekiwał na tego typu rozwiązania. Dotychczas możliwości w zakresie zachowania ciągłości w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa rodzinnego były na gruncie prawa polskiego nader skromne. W praktyce nestor mógł utworzyć fundusz inwestycyjny zamknięty („FIZ”), mający swoje wady, szukać rozwiązań poza granicami lub liczyć, że rodzina pozostanie, w równym stopniu, zaangażowana w kontynuowanie rodzinnej działalności gospodarczej. Zaproponowane mechanizmy wypełniają więc w tym zakresie brakującą lukę w polskim systemie prawnym – mówi Cezary Miąskiewicz, partner odpowiadający za praktykę transakcyjną i korporacyjną w kancelarii Lawsome.
Potrzebne fundacje rodzinne
Wprowadzenie do polskiego prawa instytucji fundacji rodzinnej trwało kilka lat. Ostatecznie ustawę uchwalono 26 stycznia br., a 6 lutego podpis pod aktem prawnym złożył Prezydent RP. − Abstrahując od kwestii podatkowych, które cały czas są opracowywane, od strony prawnej fundacje rodzinne są potrzebnym rozwiązaniem. Często zdarza się bowiem, że następcy prawni prezentują odmienne, niedające się pogodzić, wizje w zakresie prowadzenia przedsiębiorstwa. W takim przypadku w praktyce pojawiała się konieczność wykupu części spadkobierców przez pozostałych, co w konsekwencji oznaczało sprzedaż części przedsiębiorstwa lub nawet jego całości – mówi Miąskiewicz.
− Stało to w sprzeczności z ideą sukcesji i niekiedy oznaczało koniec dobrze działającej firmy, budowanej przez dziesięciolecia. Dzięki dość niskiemu progowi minimalnego majątku wnoszonego do fundacji, wynoszącego 100 tys. zł, rozwiązanie to będzie dostępne dla wielu zainteresowanych, którzy dotychczas nie mogli skorzystać np. z rozwiązań dostępnych w innych krajach − tłumaczy.
Minimalizacja ryzyka w procesach sukcesyjnych
W zamyśle ustawodawcy głównym celem wprowadzenia instytucji fundacji rodzinnych w Polsce jest minimalizacja ryzyka przeprowadzania procesów sukcesyjnych, zwłaszcza w sytuacjach, gdy krąg potencjalnych spadkobierców jest szeroki.
− Fundacja rodzinna ma także za zadanie zaspokajać potrzeby jej beneficjentów, którzy mogą być członkami rodziny fundatora, choć mogą to być również inne osoby i podmioty, w tym sam fundator. Świadczenia dokonywane przez fundację mogą mieć charakter jednorazowy, tj. polegać na przeniesieniu określonego składnika majątkowego na rzecz beneficjentów, lub okresowy, np. fundacja może być zobowiązana do pokrywania miesięcznych opłat związanych z utrzymaniem mieszkania beneficjenta, jak również mogą być one przyznawane pod warunkiem, albo z zastrzeżeniem terminu, np. pod warunkiem ukończenia przez beneficjenta studiów wyższych – dodaje Cezary Miąskiewicz.
Podstawowe zasady działalności fundacji rodzinnej określa statut ustalony przez fundatora. Reguluje on najważniejsze aspekty dotyczące funkcjonowania fundacji rodzinnej oraz ustanowionych w niej organów. W statucie fundator określa też wartość majątku wnoszonego do fundacji rodzinnej. Minimalna wartość majątku nie może być niższa niż 100 tys. zł. − Ustawa przyznaje fundatorowi dużą swobodę w zakresie formułowaniu postanowień statutu. Dzięki temu może on kształtować jego treść zgodnie z przyjętą przez niego wizją sukcesji przedsiębiorstwa. Nie mamy w tym przypadku do czynienia z restrykcyjną polityką Komisji Nadzoru Finansowego, jak ma to miejsce w przypadku dedykowanych wehikułów inwestycyjnych, np. FIZ i koniecznością zatrudnienia firmy zarządzającej, choć zapewne część nowych podmiotów zdecyduje się na powierzenie zarządzania majątkiem fundacji wyspecjalizowanym firmom – wskazuje Miąskiewicz.
Przyszłość fundacji rodzinnych w Polsce
Fundacje rodzinne od wielu lat z powodzeniem funkcjonują w Europie. Rozwiązania przyjęte w poszczególnych krajach nieznacznie różnią się od siebie, ale ich główny cel jest zbieżny − zabezpieczenie majątku rodzinnego w dłuższej perspektywie. W Polsce przeprowadzenie sukcesji jest wciąż stosunkowo nowym tematem. Wynika to głównie z młodej gospodarki wolnorynkowej, jednak jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy, według szacunków w Polsce blisko 830 tys. firm to firmy rodzinne. Generują one przychód o łącznej wartości 322 mld zł w skali roku. Dodatkowo z danych Instytutu Biznesu Rodzinnego wynika, że w ciągu najbliższych 5 lat sukcesję planuje ok. 57 proc. firm rodzinnych.
− Niezależnie od rodzaju działalności każdy właściciel firmy musi stworzyć własną koncepcję sukcesji przedsiębiorstwa. Ostatecznie o skorzystaniu z instytucji fundacji rodzinnej, która wydaje się bardzo ciekawą alternatywą dla tradycyjnego dziedziczenia majątku, będą decydowały indywidualne aspekty i uwarunkowania danej firmy rodzinnej. Z pewnością nie jest to rozwiązanie adresowane do każdego przedsiębiorcy. Niewątpliwie zaletą wprowadzonych rozwiązań jest neutralność podatkowa majątku wnoszonego do fundacji rodzinnej oraz możliwość skumulowania majątku w ramach jednego podmiotu – uważa Paweł Wiercioch, Senior Associate w Lawsome.
Specjaliści z Lawsome podkreślają, że z uwagi na fakt, że fundator może być również beneficjentem fundacji rodzinnej, nowy podmiot może łączyć funkcje związane z dziedziczeniem majątku z dodatkowymi świadczeniami dla odchodzącego na emeryturę nestora.
Ocena funkcjonalności nowego rozwiązania prawnego trzeba wymaga czasu i wykształcenia się praktyki dotyczącej aspektów podatkowych, w tym obowiązków informacyjnych względem Krajowej Administracji Skarbowej, czy nadzoru nad fundacją, która może się odbywać poprzez zgromadzenie beneficjentów oraz nieobligatoryjną radę nadzorczą.
Źródło informacji: materiały prasowe
Dodaj komentarz