Rynek pracy otwiera się na niepełnosprawnych
Zatrudnienie osób niepełnosprawnych na otwartym rynku pracy znacznie wzrosło – z 135,2 tys. w 2016 r. do 140,7 tys. w 2020 r. Pocieszające jest też to, że wzrasta liczba pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne: z 28 559 w 2016 r. do 30 919 w 2020 r. Daje to nadzieję, że idą zmiany na lepsze, bo w tym roku prawie wszyscy zatrudniający wywodzą się z otwartego rynku pracy – mówi Joanna Olszewska z BPO Network, pomysłodawczyni kampanii „Pracodawca z sercem”.
Joanna Olszewska, prezes BPO Network, pomysłodawczyni kampanii Pracodawca z sercem
Dlaczego wciąż potrzebne są kampanie takie jak „Pracodawca z sercem”? Co powstrzymuje przedsiębiorców przed otwarciem się na pracowników z niepełnosprawnością?
− Pomysł kampanii zrodził się z obserwacji zjawiska oporu pracodawców przed zatrudnianiem niepełnosprawnych pracowników pomimo ich kompetencji. Ten opór nie bierze się znikąd – często wynika ze stereotypowych obaw, np. przed formalnościami prawno-księgowymi, a także wyobrażeń, że niepełnosprawny pracownik to osoba, która wciąż pozostaje na zwolnieniu lub ma prawo do nieograniczonego urlopu. Te przesłanki są w wielu przypadkach kompletnie nieuzasadnione – wygłaszają je ludzie, którzy po prostu nie znają środowiska osób niepełnosprawnych i niewiele o nim wiedzą.
W praktyce wielu pracodawców bardzo chwali sobie współpracę z pracownikami niepełnosprawnymi i postrzega ich jako lojalnych, zaangażowanych w projekty i oddanych firmie członków zespołu.
Kampania „Pracodawca z sercem” zakłada zrzeszanie wszystkich pracodawców, którzy zatrudniają osoby z niepełnosprawnością i wyróżnianie ich e-medalem oraz statuetką za wkład na rzecz odpowiedzialności społecznej i zaangażowania społecznego biznesu. Akcja zakłada też aktywizację zawodową osób niepełnosprawnych oraz informowanie o korzyściach dla pracodawców, którzy zdecydują się na ich zatrudnienie. Zapraszamy do współpracy wszystkie osoby i organizacje, którym zależy na polepszeniu sytuacji osób niepełnosprawnych w różnych aspektach. Ta akcja to naturalny krok, jaki robimy po 9 latach naszego zawodowego doświadczenia w łączeniu firm z niepełnosprawnymi pracownikami. Traktujemy to zadanie jako swoją misję i drogę ku wyrównywaniu szans na rynku pracy. Sprzyja temu sytuacja, w której coraz bardziej oswajamy się ze zdalną formą pracy, już od lat najchętniej wybieraną przez osoby nie w pełni sprawne. W ramach kampanii planujemy działania edukacyjne i motywacyjne, a także organizowanie corocznej gali, podczas której będą wręczane statuetki dla pracodawców z sercem.
O czym powinien pamiętać pracodawca przyjmujący do pracy osobę niepełnosprawną, aby obie strony jak najlepiej odnalazły się w nowej sytuacji?
− Sama procedura wdrożenia pracownika niczym się nie różni. Trzeba jedynie zwrócić uwagę na określony „na sztywno” czas pracy do 40 godzin tygodniowych. Jeśli pracownik jest zakwalifikowany do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, dobowy i tygodniowy wymiar czasu pracy zostaje skrócony do odpowiednio: 7 i 35 godzin. Osoba niepełnosprawna, niezależnie od stopnia niepełnosprawności, nie może być zatrudniona w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych. Tych ograniczeń nie stosuje się, jeśli pracownik zatrudniony jest w dozorze lub gdy na wniosek pracownika lekarz medycyny pracy lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad tą osobą wyrazi na to zgodę.
Jakich zmian na rynku pracy najbardziej oczekują osoby niepełnosprawne, szukające zatrudnienia?
− Niepełnosprawni pracownicy właściwie niczym nie różnią się od osób w pełni sprawnych. Są lepiej lub gorzej wykształceni, mniej lub bardziej chętni do podejmowania wyzwań, mają swoje preferencje, zalety i wady, ale na pewno – tak jak każdy – bardzo potrzebują mieć pracę, która daje nie tylko źródło utrzymania, ale też zwiększa poczucie własnej wartości, daje satysfakcję i pozwala na rozwój. Ich główne potrzeby to możliwość pracy zdalnej i postrzeganie pracownika przez pryzmat kompetencji, a nie niepełnosprawności.
Jakie doświadczenia BPO Network warto przekazać innym jako zachętę i motywację do otwartości oraz szerszego wprowadzenia zmian w polskim biznesie?
− Kampania „Pracodawca z sercem” zakłada zrzeszanie wszystkich pracodawców, którzy zatrudniają osoby z niepełnosprawnością i wyróżnianie ich e-medalem oraz statuetką za wkład na rzecz odpowiedzialności społecznej i zaangażowania społecznego biznesu. Akcja zakłada też aktywizację zawodową osób niepełnosprawnych oraz informowanie o korzyściach dla pracodawców, którzy zdecydują się na ich zatrudnienie.
Czy analizując rynek pracy w Polsce, widać pozytywne zmiany w nastawieniu pracodawców do osób niepełnosprawnych i statystykach?
− W tym roku w Polsce według danych Głównego Urzędu Statystycznego od 4,9 do 7,7 mln osób z niepełnosprawnością pobiera rentę lub emeryturę. 42 proc. z nich posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, 28 proc. osób – orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, a 25 proc. – orzeczenie o stopniu lekkim. Pracuje jedynie co szósta osoba niepełnosprawna. Co ciekawe, najwięcej pracowników wywodzi się z grupy z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Jest to 269 tys. osób, w tym 149 tys. mężczyzn i 121 tys. kobiet. Drugą aktywną zawodowo grupą są osoby ze lekkim stopniem niepełnosprawności, których na początku 2019 r. było 211 tys. − 115 tys. mężczyzn i 95 tys. kobiet. Natomiast jeśli chodzi o aktywność zawodową osób z ciężkim stopniem niepełnosprawności to jest ich zaledwie 50 tys., w tym 32 tys. mężczyzn i tylko 18 tys. kobiet.
W zatrudnianiu osób niepełnosprawnych przodują oczywiście większe miasta. Z 531 tys. pracujących osób z niepełnosprawnością aż 365 tys. mieszka w miastach, a tylko 168 tys. na wsi. Warto zauważyć, że na wsi nie pracuje żadna kobieta niepełnosprawna w stopniu znacznym, a jedynie 15 tys. mężczyzn o takim stopniu niepełnosprawności. W miastach jest to 17 tys. kobiet i 18 tys. mężczyzn.
Jak wynika z najnowszych danych GUS, z września 2020 r., mamy w Polsce nieco ponad 233 tys. aktywnych zawodowo osób z niepełnosprawnościami, czyli o 12,2 tys. Mniej niż w 2019 r. Mimo wszystko pracujących osób z niepełnosprawnościami stale przybywa. Dowodem jest porównanie danych sprzed 5 lat, gdy pracownicy niepełnosprawni stanowili 259,3 tys. i była to najwyższa liczba pracujących niepełnosprawnych – znacznie większa niż kilka lat wcześniej. W tym czasie osoby niepełnosprawne pracowały jednak zwykle w zakładach pracy chronionej.
Teraz tendencja jest inna. Można zauważyć, że zatrudnienie osób niepełnosprawnych na otwartym rynku pracy znacznie wzrosło – z 135,2 tys. w 2016 r. do 140,7 tys. w 2020 r. Pocieszające jest też to, że wzrasta liczba pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne: z 28 559 w 2016 r. do 30 919 w 2020 r. Daje to nadzieję, że idą zmiany na lepsze, bo w tym roku prawie wszyscy zatrudniający wywodzą się z otwartego rynku pracy. Mimo pandemii i lockdownu nastąpił zauważalny wzrost zatrudnienia niepełnosprawnych bezrobotnych z 96,1 proc. do 97,44 proc. Motywuje nas to do działania w ramach naszej akcji „Pracodawca z sercem” i zachęcenia jeszcze większej liczy pracodawców, aby wzięli udział w tej pracowniczej rewolucji.
Rozmawiała Małgorzata Szerfer-Niechaj
Dodaj komentarz