Dialog podstawą skutecznych działań
Odpowiedzialne zarządzanie gminą to znacznie więcej niż planowanie kolejnych inwestycji. To tworzenie spójnej, długoterminowej strategii rozwoju, w której równie ważne jak budowa infrastruktury są ochrona środowiska, stabilność lokalnej gospodarki i dobro mieszkańców. Aby ten model rozwoju był skuteczny, potrzebne są decyzje i działania, które wychodzą poza bieżące potrzeby – mówi Jerzy Kocój, burmistrz Błażowej.
Jerzy Kocój, burmistrz Błażowej
Co jest dziś największym wyzwaniem w zarządzaniu samorządem terytorialnym nawet dla tak doświadczonego burmistrza jak pan?
Jerzy Kocój: Współczesne zarządzanie samorządem terytorialnym, nawet przez doświadczonego burmistrza, to ogromne wyzwanie. Tych wyzwań z roku na rok jest coraz więcej. Wymuszają je przede wszystkim zmieniająca się sytuacja geopolityczna, potrzeby lokalnych społeczności oraz plany i zamierzenia samych samorządowców. Jednak wieloletnie doświadczenie samorządowe zdecydowanie pomaga w codziennej pracy w kierowaniu gminą. Jednocześnie często ograniczenia czasowe czy kadrowe utrudniają skuteczne wykorzystanie możliwości finansowych, organizacyjnych czy strukturalnych. Stąd należy bardzo rozsądnie i świadomie podchodzić do wielu zagadnień. Wyznacznikiem skuteczności każdego włodarza jest dobra organizacja pracy jednostek gminnych, a także realizacja inwestycji, ale żeby można było realizować inwestycje, potrzebne są dofinansowania, dlatego wiele wysiłku kierujemy na te działania. Tu doświadczenie bardzo pomaga.
Dla doświadczonego burmistrza wyzwaniem nie jest już tylko organizacja pracy urzędu czy planowanie inwestycji. To kompetencje, które przychodzą z czasem, które można wypracować i nabyć wraz z doświadczeniem i dobrym zespołem. Prawdziwą trudnością staje się dziś godzenie rosnących oczekiwań lokalnej społeczności z ograniczonymi możliwościami finansowymi i zawiłościami systemu legislacyjno-prawnego. Mieszkańcy coraz częściej oczekują konkretnych zmian, sprawnych decyzji, widocznych efektów i szybkich rezultatów − lepszych dróg, chodników, nowoczesnych i bezpiecznych szkół, ekologicznych rozwiązań, łatwego dostępu do usług społecznych, dostępnej komunikacji czy zielonych terenów rekreacyjnych. To całkowicie zrozumiałe. Wszyscy mamy do tego pełne prawo. Jednocześnie samorządy muszą funkcjonować w ramach finansów, które są często niewystarczające. Do tego dochodzą trudności w elastycznym zarządzaniu środkami – skomplikowane procedury i rozliczenia niejednokrotnie skutecznie spowalniają proces decyzyjny.
Doświadczenie burmistrza nie polega jednak wyłącznie na sprawnym zarządzaniu, ale przede wszystkim na umiejętności strategicznego planowania oraz pozyskiwania zewnętrznych źródeł wsparcia. Dziś dobry samorządowiec musi umieć budować kompromis i wytyczać kierunek rozwoju pomimo ograniczeń. Prawdziwa siła samorządu leży w umiejętnym słuchaniu ludzi i elastycznym dostosowywaniu się do zmieniającej się rzeczywistości. Trzeba jednak mieć świadomość, że nawet bardzo doświadczony burmistrz nie uniknie dziś konieczności balansowania między ograniczeniem budżetowym, społeczną wrażliwością i strategicznym myśleniem o przyszłości, bo nie chodzi tylko o zarządzanie bieżące, ale o długofalowe prowadzenie samorządu w szybko zmieniających się realiach.
Jakie są dziś najpilniejsze postulaty środowiska, aby JST miały optymalne warunki do realizacji powierzonych zadań i rozwoju?
Jerzy Kocój: Środowisko samorządowe od lat formułuje konkretne postulaty, które mają na celu stworzenie optymalnych warunków do wykonywania zadań własnych i zleconych, a także do rozwoju lokalnego i regionalnego. Jest wiele spraw, które jako samorządowcy chcielibyśmy usprawnić. Pilnymi postulatami JST są m.in. obszary dotyczące funkcjonowania oświaty i zmiany jej finansowania, gdyż obecnie subwencja oświatowa nie pokrywa realnych kosztów prowadzenia szkół. Równie istotna jest potrzeba większej elastyczności w korzystaniu z subwencji i dotacji. Sztywne mechanizmy finansowe często ograniczają bowiem możliwości szybkiego i racjonalnego reagowania na lokalne potrzeby. Samorządy oczekują, że mechanizmy przydziału i rozliczania środków zostaną uproszczone, a zasady ich wykorzystania − bardziej dostosowane do realnych warunków i różnorodności lokalnych priorytetów.
Od wielu lat niemal w każdym samorządzie mówi się również o problemach związanych z rozbudową sieci kanalizacyjnych, wodociągowych i drogowo-chodnikowych. Wciąż wzrastają koszty odbioru odpadów komunalnych, a zapowiedź wprowadzenia systemu kaucyjnego na pewno nie ustabilizuje tej sytuacji − wręcz przeciwnie, może ją jeszcze nasilić. Czekamy też na wprowadzenie rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Wraz z podwyższeniem płacy minimalnej wzrastają koszty pracownicze, a chcąc realizować coraz więcej zlecanych nam zadań, potrzebujemy wykwalifikowanej kadry. Nowa ustawa o ochronie ludności z pewnością wniesie bardzo dużo do tej pory nierealizowanych działań inwestycyjno-logistycznych. Cyberbezpieczeństwo to kolejny poważny aspekt funkcjonowania administracji samorządowej i na pewno w najbliższym czasie będziemy w tej kwestii podejmować wiele działań.
Jeśli chcemy, żeby wspólnoty lokalne mogły efektywnie realizować swoje zadania i rozwijać się w sposób przewidywalny i trwały, konieczne jest wprowadzenie szeregu zmian zarówno na szczeblu krajowym, jak i regionalnym. Kluczowe jest zapewnienie nie tylko przewidywalnych i wystarczających dochodów własnych, lecz także uproszczenie przepisów, klarowne określenie kompetencji oraz zagwarantowanie rzeczywistej samodzielności decyzyjnej.
Jak gmina przygotowuje się do transformacji energetycznej?
Jerzy Kocój: Transformacja energetyczna to bardzo ważny temat oraz jeden z kluczowych kierunków rozwoju każdej gminy, niezależnie od jej wielkości. Troska o środowisko naturalne, bezpieczeństwo energetyczne i realne oszczędności dla mieszkańców staje się coraz ważniejsza. Dlatego od kilku lat jako samorząd podejmujemy konsekwentne działania, które mają przygotować naszą społeczność na wyzwania transformacji energetycznej. Wymaga to zarówno strategicznego podejścia, jak i konkretnych działań technicznych, finansowych i edukacyjnych. Sporo już zostało zrealizowane, ale jeszcze wiele pracy przed nami. Pozyskujemy dofinansowania i inwestujemy w poprawę efektywności energetycznej poprzez termomodernizację obiektów użyteczności publicznej, połączoną z wymianą źródeł ciepła, montażem paneli fotowoltaicznych oraz pomp ciepła. Działania te pozwalają ograniczyć emisję zanieczyszczeń, a jednocześnie przynoszą konkretne korzyści finansowe.
Założyliśmy − jedną z nielicznych na Podkarpaciu − Błażowską Spółdzielnię Energetyczną, której zadaniem jest optymalizacja gospodarki energetycznej oraz inwestycje w odnawialne źródła energii. Dodatkowo aktywnie wspieramy realizację programu „Czyste Powietrze”, którego celem jest poprawa jakości powietrza poprzez zmniejszenie emisji szkodliwych substancji. Pomagamy mieszkańcom w składaniu wniosków, informujemy o dostępnych formach wsparcia i promujemy działania, które prowadzą do likwidacji starych pieców i poprawy jakości powietrza. Naszym celem jest nie tylko redukcja emisji, lecz także realna poprawa komfortu życia mieszkańców i niższe koszty ogrzewania.
Transformacja energetyczna to nie jednorazowy projekt, ale długofalowy proces, który wymaga konsekwencji i współpracy w wielu obszarach z różnymi podmiotami. Chcemy, by nasza gmina była gotowa na wyzwania jutra, a zarazem stawała się miejscem jeszcze bardziej przyjaznym do życia – nowoczesnym, oszczędnym i bezpiecznym środowiskowo.
Gmina Błażowa
Jakich inwestycji wymaga dziś zrównoważony rozwój?
Jerzy Kocój: Zrównoważony rozwój gminy, którego celem jest zaspokajanie potrzeb społeczności lokalnej i budowa potencjału gospodarczego, wiąże się z szeregiem inwestycji, które mają te zadania spełnić i maksymalnie poprawić poziom życia mieszkańców. Z jednej strony są to działania, które są wymogiem czasów, ale z drugiej − realizacja potrzeb dla przyszłych pokoleń. Polityka inwestycyjna gmin to kluczowy element prorozwojowy, który z perspektywy zrównoważonego rozwoju jest najważniejszy. Dlatego tegoroczne rekordowe wydatki inwestycyjne błażowski samorząd przeznaczył na rozwój sieci wodno-kanalizacyjnej, budowę infrastruktury sportowo-oświatowej, przebudowę i modernizację infrastruktury drogowo-mostowo-chodnikowej oraz wydatki związane z bezpieczeństwem w sieci. Rozbudowa żłobka, nowe oddziały przedszkolne, działki budowlane pod rozwój budownictwa jednorodzinnego i wiele innych działań prorodzinnych to także bardzo ważne aspekty związane ze zrównoważonym rozwojem gminy, które na bieżąco realizujemy.
Odpowiedzialne zarządzanie gminą to znacznie więcej niż planowanie kolejnych inwestycji. To tworzenie spójnej, długoterminowej strategii rozwoju, w której równie ważne jak budowa infrastruktury są ochrona środowiska, stabilność lokalnej gospodarki i dobro mieszkańców. Aby ten model rozwoju był skuteczny, potrzebne są decyzje i działania, które wychodzą poza bieżące potrzeby. Trzeba inwestować mądrze − rozwój lokalny musi opierać się na racjonalnym wykorzystaniu zasobów, zarówno naturalnych, jak i ludzkich oraz finansowych. To oznacza inwestowanie w technologie przyjazne środowisku, wspieranie lokalnych społeczności i wdrażanie rozwiązań, które zwiększają odporność gminy na zmiany ekonomiczne, klimatyczne i demograficzne.
Przyszłość to nie tylko zmiany gospodarcze czy ekologiczne, lecz także rosnące wymagania różnych grup społecznych: mieszkańców gminy, przedsiębiorców, turystów. Jak odpowiadać na te potrzeby, aby nie kończyło się na wizji?
Jerzy Kocój: Odpowiedzialne zarządzanie gminą to umiejętność rozpoznawania i godzenia różnorodnych potrzeb i oczekiwań ludzi, którzy tworzą daną społeczność. Współczesny samorząd stoi przed zadaniem tworzenia przestrzeni funkcjonalnej i przyjaznej dla różnych odbiorców – od rodzin z dziećmi, przez młodzież i osoby starsze, aż po lokalnych przedsiębiorców i turystów. Każda z tych grup ma inne tempo życia i w inny sposób korzysta z przestrzeni czy usług publicznych. Jedni szukają spokoju i bezpieczeństwa, inni oczekują dostępności usług, jeszcze inni − dobrych warunków do rozwoju biznesu czy atrakcji weekendowych.
Błażowski samorząd jest otwarty na dialog z mieszkańcami i tworzenie zrównoważonych rozwiązań, które łączą potrzeby pojedynczych mieszkańców, grup społecznych i środowisk lokalnych w spójną wizję rozwoju.
Rozmawiał Mariusz Gryżewski
Dodaj komentarz