Finansowanie handlu surowcami

Aktualności Bankowość i Finanse Energetyka Firma Gospodarka Paliwa Prawo

Dla spółek zajmujących się handlem surowcami, szczególnie zobowiązanych do utrzymywania rezerw obowiązkowych w zakresie gazu i paliw, finansowanie bankowe bywa kluczowym narzędziem budowania płynności i skali działalności. W praktyce jego pozyskanie zależy jednak nie tylko od kondycji finansowej spółki, lecz także od możliwości skutecznego zabezpieczenia kredytu na samych surowcach. Warto rozważyć, czy z uwagi na strategiczny interes naszego kraju w zakresie pozyskiwania surowców warunki, w jakich działają instytucje finansujące rynek surowców, nie powinny zostać uproszczone i doprecyzowane.

obrót surowcami

Pozyskanie finansowania bankowego przez spółki zajmujące się handlem surowcami często wymaga odpowiedniego ustrukturyzowania pakietu zabezpieczeń na tychże surowcach. − Te działania często poprzedza wnikliwa analiza due diligence aspektów prawnych ich pozyskiwania, przechowywania i zbywania przez spółkę surowcową w kontekście możliwości skutecznego przejęcia tychże surowców przez bank w przypadku braku spłaty kredytu – mówi Adrian Krzyżanowski, Counsel w praktyce Banking & Finance w warszawskim biurze kancelarii Wolf Theiss.

Logistyka i prawo

Sfinansowanie przez bank konkretnego ładunku ropy naftowej czy gazu i zabezpieczenie się na nim jest dość trudne technicznie z uwagi na drogę, jaką ładunek musi pokonać. Zwykle jego podróż rozpoczyna się tankowcem lub gazowcem po morzu, następnie trafia do terminalu przeładunkowego i dalej cysternami do odbiorcy.

− Dodatkowo dochodzą negatywne konsekwencje związane z aspektami prawnymi połączenia takiego konkretnego ładunku z innymi ładunkami tego samego rodzaju w zbiorniku, w którym są przechowywane − zaznacza Adrian Krzyżanowski.

Dla finansujących banków kluczowe jest uzyskanie skutecznego zabezpieczenia na każdym etapie obrotu ładunkiem danego surowca poprzez zastosowanie kombinacji różnych rodzajów zabezpieczeń. Najważniejszy będzie zastaw rejestrowy na zbiorze surowca znajdującego się w danej lokalizacji, np. w konkretnych zbiornikach paliwowych w terminalu przeładunkowym lub w kawernowych podziemnych magazynach gazu czy w magazynach paliw. Jeśli surowiec jest zbywany kontrahentom na podstawie długoterminowych umów handlowych, cennym zabezpieczeniem byłaby cesja wierzytelności z takich umów dokonana na bank. Z kolei w sytuacji, gdy doszło już do zbycia surowca, a kontrahent za niego zapłacił, najwłaściwszym zabezpieczeniem byłby zastaw rejestrowy na rachunkach spółki surowcowej, na które jej kontrahenci wpłacają cenę za nabyty surowiec.

− Dopełnieniem szczelności pakietu zabezpieczeń byłoby poddanie się przez kredytobiorcę na rzecz banku egzekucji w formie aktu notarialnego oraz zawarcie umowy trójstronnej pomiędzy bankiem, kredytobiorcą i podmiotem magazynującym dany surowiec. Dzięki temu podmiot magazynujący respektowałby prawa banku jako zastawnika − tłumaczy Adrian Krzyżanowski.

Złożone finansowanie spółek surowcowych

Gdy paliwa płynne, metal czy gaz są składowane, zanim dojdzie do ich zbycia do docelowego kontrahenta, podlegają wewnętrznym regulacjom danego podmiotu magazynującego. Postanowienia umowy zastawu muszą być więc spójne z tymi regulacjami, aby bank mógł bez przeszkód szybko i skutecznie przejąć posiadanie przedmiotu zastawu.

− Bardzo ważnym aspektem transakcji finansowania spółki surowcowej jest również trafne zdiagnozowanie aspektów koncesyjnych oraz skutków w zakresie ceł, akcyzy, podatku dochodowego i podatku VAT związanych z ewentualnym przejęciem na własność danego surowca przez bank i jego dalszą sprzedażą na rynku w celu zaspokojenia wierzytelności banku − zaznacza Adrian Krzyżanowski.

Przejęcie na własność surowca (w ramach pozaegzekucyjnego zaspokojenia się z zastawu), którym obrót jest koncesjonowany, i jego dalsza sprzedaż na rynku przez bank mogą wymagać wcześniejszego uzyskania przez bank koncesji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Niestety przepisy prawa energetycznego są w tym zakresie niejasne. Dodatkowo trzeba je analizować w kontekście przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców, aby ustalić, czy daną działalność (np. przejęcie ładunku ropy naftowej na własność i jego sprzedaż) można zakwalifikować do kategorii działalności gospodarczej podlegającej obowiązkowi koncesyjnemu na gruncie ustawy – Prawo energetyczne. − Nie można też zapominać o ewentualnych ryzykach, na jakie narazi się bank, przejmując na własność dany surowiec i dalej go zbywając − dodaje Krzyżanowski.

Odpowiedzialność za obrót towarami niebezpiecznymi

Należy również pamiętać o przepisach kodeksu cywilnego o odpowiedzialności za wprowadzenie do obrotu produktu niebezpiecznego oraz o rękojmi sprzedaży. Mogą one generować dodatkową odpowiedzialność banku z tym zakresie. Równie istotne jest dokonanie oceny ryzyka w zakresie potencjalnej odpowiedzialności banku za szkody środowiskowe na wypadek, gdyby taka szkoda nastąpiła np. poprzez wyciek paliwa ze zbiornika, który nastąpił po przejęciu ładunku tego paliwa przez bank jako zastawnika.

Warto rozważyć, czy z uwagi na strategiczny interes naszego kraju w zakresie pozyskiwania surowców warunki, w jakich działają instytucje finansujące rynek surowców, nie powinny zostać uproszczone i doprecyzowane, aby ograniczyć ryzyka, z jakimi muszą mierzyć się instytucje finansowe . Mogłoby to przynieść korzyści dla samych instytucji finansowych, a zarazem wpłynąć na rozwój branży surowcowej.

Źródło informacji: materiały prasowe