Różne odcienie sukcesji.
Zagadnienie dotyczące sukcesji najczęściej kojarzone jest z biznesem jako przekazanie firmy dzieciom. Tymczasem ta kwestia jest dużo bardziej złożona. Opracowując plan sukcesji bezwzględnie należy odpowiedzieć na pytanie kto ma być rzeczywistym właścicielem a kto ma formalnie i realnie zarządzać ? Czy dziecko (prawowity i bezpośredni sukcesor) jest już gotowe, aby czerpać korzyści z firmy jako właściciel ? A może przedsiębiorstwo powinno być zarządzane przez zewnętrznego profesjonalnego menedżera lub innego członka rodziny (prawowity, ale nie bezpośredni sukcesor) ? Czy przedsiębiorstwo ma być elementem majątku nestora, zapewniającym pasywny dochód, ale bez wpływu na bezpośredni zarząd ? Lub wręcz przeciwnie, Rola następcy ma dotyczyć wyłącznie obowiązków związanych z zarządzaniem firmą bez znaczącego udziału w jej zyskach i udziałach ?
Nikt nie chce przejąć firmy
Nie każdy przedsiębiorca ma dzieci, krewnych czy powinowatych, którym mógłby lub chciałby przekazać prowadzenie rodzinnego biznesu. Można zaryzykować tezę – prawie nigdy nie ma takich ludzi wokół siebie. Rzadko następcy przedsiębiorcy mają pełne kompetencje, odwagę i co najważniejsze chęci do kontynuacji działalności. Przez lata obserwowali ciężką pracę rodzica (nestora), samemu często czerpiąc korzyści z owej pracy i absolutnie nie godzą się mentalnie na powtórzenie takiej drogi. Również sam nestor nie był gotowy na przygotowanie następców koncentrując się na biznesowej adrenalinie, co najwyżej rekompensując finansowo dzieciom swoją prawdziwą miłość… do prowadzonej firmy. Koło zatem się zamknęło. Ani nestor ani sukcesor nie zostali przygotowani do sukcesji. Przede wszystkim brak tej gotowości występuje w sferze mentalnej.
W takich wypadkach istotnym elementem planu sukcesji powinno być zapewnienie przedsiębiorstwu profesjonalnych menedżerów będących w stanie sprawnie kontynuować działalność założyciela. W kolejnym kroku warto skorzystać z profesjonalnego psychologa, który posiadając doświadczenie w aspektach mediacyjnych, pozwoli rodzinie przejść proces zmiany. Bez kłótni, nieporozumień, niedomówień i finalnie z pełną akceptacją nowych ról nestora i sukcesora.
Czy warto sprzedać firmę ?
Również przekazanie własności bywa problematyczne. Perspektywa odziedziczenia dzieła życia przez członków odległej rodziny (bo jak wspomniano wyżej najbliższa rodzina nie ma gotowości i kompetencji), niezainteresowanych jego dalszymi losami, raczej skłania przedsiębiorcę do sprzedaży biznesu podmiotom trzecim lub osobom spełniającym w przedsiębiorstwie dotychczas funkcje menedżerskie. To opcja godna rozważenia. Stopniowe przekazywanie biznesu kadrze zarządzającej na preferencyjnych warunkach tzw. wykup managerski powinno być uzależnione od wyników finansowych. Co pozwoli nie tylko na zapewnienie ciągłości przedsięwzięcia przez powierzenie go fachowcom, ale także na utrzymanie czy nawet zwiększenie poziomu korzyści ekonomicznych właściciela w związku z „przejściem na emeryturę”.
Czemu służy sukcesja ?
Planowanie sukcesji nie dotyczy jedynie przyszłości prowadzonego biznesu, gdyż równie kluczowe jest zapewnienie przedsiębiorcy godnego zabezpieczenia majątkowego. Chodzi o generowanie stałych środków pieniężnych pozwalających żyć przedsiębiorcy na niezmienionym poziomie finansowym oraz na realizowanie pasji, hobby, zainteresowań. Zazwyczaj zapomnianych w gonitwie życia. A jeśli brak codziennej biznesowej adrenaliny nie pozwoli na spokojne życie, to plan sukcesji powinien być połączony z nową aktywnością życiową przedsiębiorcy po oddaniu sterów w firmie.
W kwestiach gospodarstwa rolnego standardem jest sukcesja rodzinna. Syn lub zięć ma poprowadzić gospodarstwo zapewniając byt całej rodzinie. Jednak opisane mechanizmy są dokładnie takie same jak w sukcesji biznesowej. Dylematy jaka ma być nowa rola nestora po przekazaniu własności. Dylematy co zrobić kiedy nie ma w rodzinie chętnych do kontynuacji. I w biznesie i w rolnictwie warto korzystać z profesjonalnego doradztwa sukcesyjnego, które pomaga rozstrzygnąć dylematy i znaleźć najlepsze rozwiązania.
Rafał Szcześniak, Ekspert doradztwa sukcesyjnego – www.redbridge.pl
Polecamy inne artykuły dotyczące sukcesji rodzinnej
https://magazynfakty.pl/fundacja-rodzinna-nowa-instytucja-w-polskim-ustawodawstwie/
Umowa dożywocia. Niedoceniony instrument finansowy w sukcesji rodzinnej. – Magazyn VIP
Dodaj komentarz