Menu
  • Menu

    GPW – wszystko, co trzeba o niej wiedzieć

    GPW to skrót od Giełdy Papierów Wartościowych. W Polsce centralna GPW znajduje się w Warszawie i jest spółką akcyjną, której akcje podlegają notowaniom giełdowym.

    Jaka jest konstrukcja i struktura giełdy? Jakie funkcje spełnia?

    Instytucja publiczna na rynku finansowym

    Obrót papierami wartościowymi nie byłby możliwy, gdyby nie istnienie GPW. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie Spółka Akcyjna jest instytucją publiczną, zajmującą się organizowaniem warunków do dokonywania obrotu giełdowego papierami wartościowymi, takimi jak akcje, obligacje itp., jak i instrumentami finansowymi, które są dopuszczone do obrotu giełdowego, ale nie są papierami wartościowymi, np. kontraktami terminowymi i opcjami.

    Giełda funkcjonuje na bazie obowiązujących ustaw, m.in. o nadzorze nad rynkiem kapitałowy, o nadzorze nad rynkiem finansowym, o obrocie instrumentami finansowymi oraz o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych.

    Skrócona historia giełdy

    Podwaliny pod działanie współczesnej giełdy zostały wykreowane przez Giełdę Kupiecką, która powstałą 12 maja 1817 roku na mocy wydanego przez namiestnika Królestwa Polskiego generała Józefa Zajączka „o zaprowadzeniu giełdy w Warszawie”. Dopiero w 1826 roku na giełdzie pojawiły się pierwsze publiczne papiery wartościowe, tj. listy zastawne Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego. W 1840 roku na giełdzie pojawiły się z kolei pierwsze akcje Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej.

    Więcej o akcjach spółek giełdowych znajdziesz w sekcji edukacyjnek XTB >>

    Ważnym momentem w historii działania giełdy była zmiana jej nazwy i konstrukcji w styczniu 1873 roku. Wówczas to Giełda Kupiecka zmieniła się w Giełdę Warszawską, a giełda pieniężna została oddzielona od giełdy towarowej. Po wybuchu I wojny światowej giełda w Warszawie była zamknięta. Uruchomiono ją ponownie 2 stycznia 1921 roku pod nazwą Giełda Pieniężna w Warszawie. Naturalnie 1 września 1939 roku z chwilą wybuchu II wojny światowej handel na warszawskim rynku został wstrzymany na długie lata.

    22 marca 1991 roku Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwalił „Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i o funduszach powierniczych”, co stworzyło ramy prawne dla funkcjonowania rynku kapitałowego w Polsce. Akt założycielski Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie podpisał Minister Finansów i Minister Przekształceń Własnościowych z dniem 12 kwietnia 1991 roku, a 16 kwietnia tego samego roku odbyła się pierwsza sesja giełdowa. Notowano wówczas na giełdzie 5 spółek: Krosna, Śląskiej Fabryki Kabli, Exbudu, Tonsilu, Próchnika. Sesje nie odbywały się codziennie, a raz w tygodniu. W dwa lata później uruchomiono również rynek równoległy, a codzienne sesje zaczęły odbywać się od 3 października 1994 roku.

    Do Światowej Federacji Giełd polska giełda została przyjęta 10 października 1994 roku. 21 sierpnia 1997 roku Sejm uchwalił ustawę „Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi” nowelizującą poprzedni akt prawny. Kolejne zmiany przepisów miały miejsce 29 lipca 2005 roku, kiedy uchwalono ustawy: o obrocie instrumentami finansowymi, o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych i ustawę o nadzorze nad rynkiem kapitałowym. 9 listopada 2010 roku rozpoczęto notowania akcji GPW na głównym parkiecie giełdowym.

    Rynki giełdowe

    Nie wszystkie papiery wartościowe dopuszczone są do obrotu na głównym parkiecie GPW. Warszawska giełda prowadzi notowania i umożliwia przeprowadzenie transakcji kupna lub sprzedaży papierów wartościowych i instrumentów finansowych na Głównym Rynku, ale i udostępnia dla małych spółek rynek NewConnect, a dla obligacji rynek Catalyst. Istnieje ponadto rynek energii poee. Handel na rynku wtórnym giełdowym odbywa się za pośrednictwem członków giełdy.

    Obecnie na GPW notowanych jest 469 spółek, w tym 421 spółek krajowych oraz 48 spółek zagranicznych. Na rynku podstawowym notuje się papiery wartościowe 359 spółek, a na rynku równoległym 110. Kapitalizacja GPW wynosiła na dzień 15 listopada 2018 roku 1 164 260,23 mln zł. Najważniejszymi indeksami giełdowymi polskiej giełdy na rynku głównym są indeksy: WIG, WIG20 oraz WIG30.

    Jak wygląda struktura GPW?

    Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie została założona przez Skarb Państwa w formie prawnej właściwej dla spółki akcyjnej, dlatego we włazach spółki GPW jest walne zgromadzenie, rada nadzorcza oraz zarząd. Giełda ma Radę Giełdy i Zarząd Giełdy. W skład zarządu giełdy wchodzą cztery osoby, a jego pracami kieruje prezes zarządu, wybierany przez walne zgromadzenie GPW. Od 2017 roku prezesem jest Marek Dietl.

    Zarząd Giełdy wykonuje zadania i obowiązki, jakie wynikają z Kodeksu spółek handlowych. Jednocześnie jednak określa zasady wprowadzenia papierów wartościowych do obrotu, dopuszcza papiery do obrotu, nadzoruje działalność maklerów giełdowych (więcej o rachunkach maklerskich >>) i członków giełdy w zakresie obrotu giełdowego.

    Dodaj komentarz

    Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *